Het houdt niet op: alweer Neowise!

Vannacht de inmiddels legendarische komeet C/2020 F3 (NEOWISE) weer schitterend kunnen waarnemen van de avondschemering tot de ochtendschemering. Dit maal met een groepje fanatiekelingen vanaf een doodlopend weggetje in de buurt van Lochem. Inclusief mini-barbecuetje, meegebracht door waarneemmaatje Robbert!

Enorm geluk gehad met het kraakheldere weer. In de ochtend kwam er wat grondmist opzetten, maar dat maakte het plaatje alleen maar mooier.

De staart leek trouwens nog langer dan de nacht ervoor, minstens een graad of acht in totaal. De beste zichtbaarheid was rond 2:30 uur. Totale Wazn!



(Foto gemaakt met een 102mm f/5 achromaatje op een Polarex EQ. Instellingen weet ik niet meer, maar het is een lange belichting om de ijle structuren in de staart te laten zien. De blauwige gasstaart is bij enorm oprekken van het contrast ook te zien, maar dat maakt de foto als geheel dan weer afschuwelijk om te zien, vandaar dit “compromis”.)

Opnieuw komeet Neowise vanuit Twello gefotografeerd

Zojuist samen met zoon (11) en waarneemmaatje Steven naar een plek met vrij uitzicht in de buurt gereden om de heldere komeet C/2020 F3 (NEOWISE) te bekijken en te fotograferen. We waren er rond 03:00u, en hij was echt prachtig! Door de telescoop een enorm heldere puntvormige kern, een lange gevorkte stofstaart, en details die doen denken aan de boeggolf van een schip. Vanavond absoluut weer op pad, want dit smaakt naar meer!

Komeet C/2020 F3 (NEOWISE), Twello, 11 juli 2020, 03:15u, 102mm f/5 achromaat
Komeet C/2020 F3 (NEOWISE), Twello, 11 juli 2020, 03:25u, 102mm f/5 achromaat

Foto’s gemaakt door een 10cm achromaat refractor op een Polarex EQ-montering. De tweede is korter belicht en gecropt om de structuren rondom de kern wat beter te zien. Alles op de foto was ook visueel prima zichtbaar!

Komeet C/2020 F3 (NEOWISE) nú te zien!

Op dit moment is de heldere komeet C/2020 F3 (NEOWISE) goed zichtbaar aan de vroege ochtendhemel. Ik heb hem net voor het eerst gezien met de verrekijker, en meteen een paar fotootjes gemaakt met de 135mm telelens. Hij is nu zo helder dat hij makkelijk met het blote oog zichtbaar is! Je moet er wel extreem vroeg je nest voor uit, want om tussen 03:30u en 04:00u is de komeet het best te zien. Daarna is het al te licht..De komende weken zal hij in helderheid afzwakken, maar verplaatst hij zich wel naar de avondhemel. Grijp die kans, want dit zie je niet vaak!

Komeet Neowise. Foto met een 135mm telelens vanaf statief, 1 seconde belichting bij ISO 800, gecropt.
Komeet Neowise. Foto met een 135mm telelens vanaf statief, 1 seconde belichting bij ISO 800, gecropt.

Maanschets: krater Gassendi bij slechte seeing

Omdat de weersverwachtingen weer een heldere nacht voorspelden, heb ik de 127mm Maksutov ’s middags al buiten gelegd. Zo zou hij mooi op temperatuur zijn bij thuiskomst, en zou ik meteen kunnen beginnen met het tekenen van de maan bij hoge vergrotingen. De kijker was inderdaad prima afgekoeld, maar de atmosferische seeing bleek helaas slecht. Hierdoor bleef de bruikbare vergroting onder de 200x, met slechts heel af en toe een momentje haarscherp beeld.

Maar goed, ik moest en zou een schets maken, dus pakte ik vol goede moed mijn potlood erbij en begon aan het tekenen van Gassendi: een flinke krater van zo’n 110km in doorsnede aan de rand van de grote, met lava gevulde vlakte van Mare Humorum. Een deel van die lava is bij het ontstaan van Mare Humorum (waarschijnlijk ondergronds!) in de krater gevloeid, waardoor er aan de zuidwestelijke kraterrand een vrijwel vrije opening is ontstaan.

Op de kraterbodem waren veel onregelmatigheden te zien. Natuurlijk de overduidelijke centrale bergen, maar ook vage ringvormige structuren, concentrisch met de kraterrand.

Inmiddels stond de zon boven de krater vrij hoog, waardoor de beroemde “rimae” op de kratervloer helaas niet of nauwelijks meer zichtbaar waren (de seeing hielp ook niet mee uiteraard). Toch waren de piepkleine kratertjes in de hoofdkrater wél te zien. Ten zuidwesten van de centrale bergen zag ik er twee.

(Off topic detail: in de tuin was ondertussen een klein slachtpartijtje aan de gang: kat Puk had een spitsmuis gevangen, en het hoge gepiep van het arme beestje hield wel een minuut of tien aan, voordat de kat eindelijk besloot om hem alsnog op te eten.)

Maanschets: Kepler en omstreken

En alweer helder!

De dagen worden langzaam wat warmer en ook de avondtemperatuur wordt steeds aangenamer. Met de Maan hoog in het zuiden was het dus een ideale maanschetsavond. De 127mm Maksutov lijkt de temperatuursdaling in de avond nu vrij goed bij te kunnen houden, want ik kon meteen flink vergroten. Meteen op zoek naar een mooi gebiedje om te schetsen dus…

Kepler (diameter 32km) is een fantastisch ding. Niet zozeer vanwege de krater zelf, maar vanwege de fantastische stralenkrans van puin en stof dat na de inslag over het oppervlak van de maan werd verspreid. Deze stralen reiken tot meer dan 300km ver! Ik heb het gebied rondom de krater op donkergrijs papier getekend met wit en zwart pastelpotlood.
Rechts op de tekening zie je wat stralen die haaks op die van Kepler staan; die zijn van Copernicus – een krater met een nóg grotere stralenkrans.

Schets: Maankrater Bullialdus

Gisteren zat ik toch al in de tuin vanwege een prachtige samenstand van de planeet Venus en de Pleiaden, dus het was een kleine moeite om de telescoop ook weer eens even op de Maan te richten. Met een prima seeing en een goed afgekoelde telescoop nodigde het zelfs uit tot een schetsje!

Als onderwerp voor mijn schets koos ik voor de vrij geïsoleerd liggende krater Bullialdus en zijn directe omgeving.
Bullialdus (diameter 61km) is een grote krater en heeft zeer opvallende terrasvormige binnenwanden. In het midden van de vlakke kratervloer staat een flinke centrale berg, met meerdere toppen. Vanaf die bergtoppen loopt een wat verhoogd langwerpig gebied richting het zuidwesten. De buitenrand van de krater toonde ontzettend veel rimpelige details, te veel om in een korte tijd nauwkeurig te tekenen. Fraai ding, een beetje het kleine broertje van Copernicus! Direct ten zuiden van de grote krater liggen Bullialdus A en Bullialdus B: ze lijken erg op elkaar, en bij beiden zag ik duidelijke terraswanden. De tekening is gemaakt met een wit pastelpotlood op donkergrijs papier. Noord is boven, west is links.

Zo vader zo zoon? Maan en Venus met de Meesters 60mm

Om de Piet Meesters 60mm f/15 ook te kunnen gebruiken voor schetsen heb ik hem gisteren provisorisch gemonteerd op een oude TAL-1M. Toevallig paste de buisklem van een stokoude 60mm Tasco perfect om de Meesters, en kon ik hem eenvoudig op de TAL bevestigen met twee boutjes.

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: MeestersTal.jpg views: 15 grootte: 267,5 KB id: 1443813

Zoon Pim (10) stond erbij en keek ernaar, en zei opeens: “eigenlijk wil ik vanavond ook wel een schets maken door de telescoop, mag dat?”.Ja natuurlijk mag dat!
Een paar uur later zaten we met zijn tweetjes op het waarneemterrasje; hij achter de 60mm Meesters, en ik achter de 127mm Maksutov. De Maan (met asgrauw schijnsel) en Venus stonden prachtig naast elkaar boven de westelijke horizon. Daar weer linksboven de Pleiaden.

Pim begon fanatiek de Maan te tekenen met een wit pastelpotloodje op zwart papier, en ik zwiepte wat rond met de Maksutov. Orionnevel, M35, dat soort dingen. Maar het mooist bleef toch de Maan bij lage vergroting: een sikkel en de grijze gloed van weerkaatst “Aardlicht”. Bij hoge vergroting waren de de bergtoppen aan de donkere nog te zien als rafels aan de Maanrand.
Venus bijna exact half verlicht, maar wel wild golvend door de seeing.

Rond 20:45u kwam er een dikke wolkenband vanuit het westen dichterbij, maar gelukkig was de schets net op tijd af. Er was zelfs nog even tijd om de vergroting van de Meesters wat op te voeren naar 120x en Venus ook nog even mee te pikken.

Als vader ben ik natuurlijk retetrots op deze allereerste astroschets, en ik wilde hem toch even met jullie delen:

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Schets_Pim_Maan_Venus_20200328.jpg views: 16 grootte: 188,0 KB id: 1443814
Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Schets_Pim_Meesters_20200328.jpg views: 16 grootte: 234,2 KB id: 1443815

Schets: grote “sliert”-protuberans!

Ik werd vanochtend (tijdens het werk) al op de hoogte gebracht van een mooie protuberans op de Zon (in het “waarschuwingstopic actuele hemelverschijnselen” op www.astroforum.nl), maar ik moest helaas wachten tot de middag voordat ik hem zelf met de 80mm Lunt mod kon bekijken. Gelukkig was hij er nog steeds, en wat een groot ding! Zeer aparte vorm ook, met een lange dunne sliert plasma boven het geheel. De rest van de middag heb ik hem mooi kunnen volgen, waarbij hij langzaam van vorm veranderde. Leuk!

Het schetsje is van het begin van de middag, op dat moment blupte er nog een zeer heldere kleine protuberans tevoorschijn ten westen (in de kijker links) van het grote complex, maar die zakje snel weer in.

Schets: NGC 2392 (Eskimonevel)

De Eskimonevel: ik heb hem vaak bekeken, maar gek genoeg nog nooit geschetst. Maar ik moet ook zeggen dat ik nog nooit eerder zo’n goede spiegel als deze (door Jan van Gastel verbeterde) 300mm f/4 erop gericht heb. Bij goede seeing is bij dit soort objecten echt het verschil zichtbaar tussen matige en uitmundende optiek; je wil (en kan) steeds maar blijven doorvergroten! Het maximaal haalbare met mijn oculairensetje is 436x, met de 5.5mm UWA + 2x TV Barlow, en die vergroting liet ik dan ook los op dit object. Twello is natuurlijk geen La Palma, maar de atmosfeer was er rustig genoeg voor.

Er was veel detail zichtbaar, ondanks dat deze planetaire nevel in het oculair klein blijft, zelfs bij deze vergroting. Het meest bijzondere vond ik de helderheidsverschillen in de binnenste ring. De vorm was ook niet helemaal rond, maar een ovaaltje waarbij de lange zijden helderder waren. De “bontkraag” was perifeer duidelijk gevlokt, hoewel het best lastig was om te bepalen op welke plek de onregelmatigheden precies zaten. De zuidzijde leek de helderste volkjes te bevatten, maar 100% zeker ben ik daar niet van.

Vreemd genoeg vond ik het beeld met filter minder fraai dan zonder. Vooral de middenring leek ongefilterd helderder dan met de NPB in het oculair geschroefd, en de knalheldere ster in het midden maakt het plaatje ook mooier. Wat een prachtig object!!

Schets: Maandagmorgenprotuberansje

Pfoe, de seeing was vanochtend niet best: alsof ik de zon bekeek terwijl hij op de bodem van een snelstromende rivier lag! Zo beroerd zag ik het zelden. Gelukkig werd het vlak voordat ik naar mijn werk ging wat beter. Er was genoeg te zien aan de rand. Op drie plekken plopte er wel iets moois uit de zon. Helaas opnieuw geen actieve gebieden op de zonneschijf zelf, terwijl ik zo benieuwd ben hoe die er door 80mm Lunt mod uit zullen zien.

Ik vind het trouwens opvallend dat er de laatste tijd eigenlijk altijd wel een protuberansje (soms een hele faaie) te zien is, maar filamenten eigenlijk niet of nauwelijks.

Van een heldere protuberans aan de noordoostzijde heb ik een schetsje gemaakt. Dit keer niet met pastel, maar met een gewoon 4B potlood op wit papier (later geïnverteerd en een kleurtje gegeven met PS)