Auteursarchief: Roel

Spiegelsignalen uit de ruimte: Iridium 11

Wie regelmatig naar de sterrenhemel kijkt heeft ze misschien wel eens gezien: satellieten die tijdens het overvliegen opeens zeer helder worden en meteen weer afzwakken.  Meestal zijn dit zogenaamde Iridium-satellieten, een vloot van 66 stuks bedoeld voor o.a. satelliettelefonie. Deze apparaten hebben zeer grote zonnepanelen die het zonlicht kunnen terugkaatsen naar de Aarde waardoor ze een paar seconden lang als enorm felle stip te zien zijn. Gisteren vloog Iridium 11 over en omdat de zonnepanelen precies gunstig stonden ten opzichte van de zon was onderstaand verschijnsel het gevolg: een verheldering tot magnitude -8.2 binnen enkele seconden! Foto is gemaakt door een 50mm lens op een volgende Polarex montering. IS0 400, f/4, 30 sec.

Iridium flare (Iridium 11)

Close-up

Een Iridium satelliet

 

Vakantiefoto’s! La Palma 2017

En dan nu een stukje vakantie-napret: een willekeurige selectie van foto’s die ik maakte tijdens mijn laatste bezoekje aan La Palma, afgelopen maart. Ik verbleef  in een vakantiehuisje te noorden van Las Tricias, genaamd Mil Estrellas (Duizend Sterren, kan het toepasselijker?). Meer info: www.mil-estrellas.com

Klik op “lees verder” om alle foto’s te zien.

Lees verder

NGC 2024 “Flame Nebula” vanaf La Palma

Tijdens mijn vakantie naar La Palma heb ik twee (en een halve) nacht waargenomen bovenop de berg. Op een hoogte van 2300m is de hemel namelijk nog nét een tikje transparanter en de seeing nét een tikje beter dan bij het vakantiehuisje (op 500m), dus in theorie zou je nét iets meer details moeten kunnen zien. Zondagnacht had ik al waargenomen bij het huisje en sloeg ik steil achterover van het beeld van NGC 2024, waarvan ik natuurlijk meteen een schets maakte. Maar omdat ik die avond nog veel meer objecten wilde bekijken en schetsen, toonde de schets na afloop toch lang niet alles wat er te zien was door de telescoop. Daarom nam ik me voor om de volgende avond eens écht goed voor dit object te gaan zitten en alles uit de kijker te persen op de beste waarneemlocatie denkbaar: de bergtop.

Om 23:00 begon ik met het intekenen van de omgevingssterren en pas twee en een half uur later was ik klaar met de laatste nevelveeg. De enige schets waar ik ooit langer over deed was die van het Fornax Galaxy Cluster, maar daar stonden ook zowat 20 stelsels tegelijkertijd in beeld. Gek genoeg viel de hinder van de felle ster Alnitak in hetzelfde beeldveld heel erg mee, waarschijnlijk omdat zijn gloed door de uitstekende transparantie niet door het halve beeld werd verstrooid. Natuurlijk waren wel de 6 spikes van de vangspiegelophanging te zien.

In plaats van te scannen heb ik de tekening thuis gefotografeerd. Door het licht iets van de zijkant op het papier te laten schijnen krijgt de achtergrond een gloed die goed overeenkomt met de zachte gloed van de felle ster. (Wat ik me te laat bedacht is dat je een negatief getekende schets juist van de andere kant moet belichten voor het juiste effect in het positieve eindresultaat, dus dat moest wel een keer overnieuw…)

 

Gegenschein en zodiakaal licht (La Palma)

Net terug van een geweldig weekje La Palma. Ondanks een hoop materiaalpech (van zowel de Dobson als de camera – later daarover meer) toch nog flink kunnen waarnemen en foto’s kunnen maken, zowel overdag tijdens prachtige wandelingen als ’s nachts.

Eén van de meest indrukwekkende verschijnselen aan een écht donkere hemel blijft voor mij toch de zodiakale band; een strook zwak licht aan de hemel, veroorzaakt door een schijf van stof in het vlak van de ecliptica waarop zonlicht reflecteert. De helderste stukken zijn zichtbaar als brede lichtzuilen na zonsondergang aan de westelijke hemel en voor zonsopkomst aan de oostelijke hemel. Omdat de ecliptica in het voorjaar de grootste hoek met de horizon maakt is het zodiakale licht in deze tijd van het jaar het best in de avond te zien. En omdat het licht redelijk zwak is en juist dicht bij de horizon het helderst is, is het in Nederland nauwelijks nog te zien. Maar op een pikdonkere stek als La Palma kun je er gewoonweg niet omheen. Het is zelfs zo helder dat het storend is voor deepskywaarnemingen! Veel helderder dan de wintermelkweg, en als je niet beter weet zou je denken dat er ergens in de verte een boorplatform aan het lichtkotsen is.

Zodiakaal licht in het westen aan het begin van de astronmische duisternis. Zie hoe de lichtzuil precies richting de ecliptica wijst. Vrijwel op de horizon, midden in het zodiakale licht staat Mercurius. El Castillo, La Palma, 8mm fisheye, 30 sec.

Lees verder

350mm f/4 versie 2 – Weer ietsje kleiner en lichter…

klaar_kistjedichtHet ontwerp van de 20cm en de 25cm Propdob bevalt me zo goed, dat ik heb besloten om ook een dergelijke ombouw voor mijn grootste spiegel (de 35cm f/4) te maken, volgens ongeveer hetzelfde recept. Het zou een aanzienlijke besparing in gewicht en afmetingen betekenen voor de volgende astrovakantie! En ik heb weer lekker wat te knutselen op druilerige avonden.
Lees verder

Filmpje! Timelapse La Palma september 2016

Vanmiddag heb ik eindelijk een timelapse-filmpje in elkaar gedraaid van onze astrovakantie op La Palma afgelopen september. Omdat ik van plan ben om deze stukjes te combineren met opnames die ik volgend voorjaar ga maken, heb ik me nog niet heel erg druk gemaakt over de snelheid, vloeiendheid, ruis en dergelijke van deze fragmenten – dat komt ook volgend jaar wel.

Op dit filmpje zie je ons waarnemen op het terras naast het vakantiehuisje, maar ook pal naast het gebouw van de Mercator telescoop op 2300m hoogte (Observatorium Roque de los Muchachos). Een waanzinnige ervaring!
Leuke details: er zijn ontzettend veel satellieten zichtbaar en op het deel waarbij Orion boven de Isaac Newton telescoop opkomt is naast de Grote Orionnevel ook de Vlamnevel, de Paardekopnevel, de Rosettenevel en zelfs Barnard’s Loop te zien!

Zichtbare sterrenwachten:

– 01:00 Liverpool
– 01:05 Mercator
– 01:10 Nordic Optical (links, klein) en de WHT (rechts, groot)
– 01:15 Mercator
– 01:27 Isaac Newton
– 01:39 Isaac Newton

Perseïden 2016: super!

Schets_perseiden_2016_grootwebZowat de hele week was het ’s avonds bewolkt, of regende het. Maar op vrijdagavond 12 augustus, de maximumnacht van de Perseïden was het wonderwel kraakhelder! Omdat ik net als voorgaande jaren weer een tekening wilde maken heb ik de dag ervoor een stuk blauw karton gekocht en daarop met een wit pastelpotloodje een paar heldere sterren getekend die in het oosten zichtbaar zouden zijn. Dit zou het “sjabloon” worden waarin ik de waargenomen meteoren kon intekenen. De silhouetten van de bomen en struiken heb ik getekend met een zwarte stift.
Vanaf twee ligstoelen in de tuin van ons vakantiehuisje hadden we (mijn vrouw en ik) een mooi uitzicht op het oosten en al in de schemering zagen we de eerste meteoren. Naarmate het donkerder werd liep het aantal snel op. Hoewel de maan nog op was, en het uitzicht een beetje beperkt werd door bomen zagen we om de paar minuten wel een meteoortje. Meestal niet zo helder, maar af en toe een knalheldere met nalichtende sporen. De allerhelderste waren duidelijk groenig van kleur. Vuurwerk!
Ik heb tussen 01:30 uur (vanaf het moment dat de Maan onderging) tot 03:00 uur iedere vallende ster die zag ik ingetekend, maar omdat ik vanwege het tekenen niet continu naar boven kon kijken heb ik er vast wel een paar gemist… Ook heb ik geprobeerd om de Melkweg, die door de goede transparantie best goed zichtbaar was, een beetje realistisch op papier te zetten – samen met het Dubbelcluster en het Andromedastelsel die beiden goed te zien waren met het blote oog. Voor alle sterren, meteoren etc. heb ik een wit pastelpotloodje gebruikt, en een groene om de allerhelderste exemplaren wat “bij te kleuren”. Helemaal achteraf heb ik de sterrenhemel wat aangevuld met zwakke sterretjes (die uiteraard niet precies op de juiste plek zijn getekend, maar wel een indruk geven van de hoeveelheid sterren die er zichtbaar waren).
Hieronder nog een close-up van het gebied rond Cassiopeia, met links de Alpha Persei sterrenhoop, rechts daarvan het Dubbelcluster en onder in beeld het vlekje van het Andromedastelsel.
(klik op de afbeeldingen voor een grotere versie)

schets_perseiden_2016_closeup

Schets: Mars, laag boven de horizon.

Mars vind ik eigenlijk maar een frustrerend ding.  Als hij hoog aan de hemel staat is hij piepklein, en staat hij eens een keer gunstig dichtbij de Aarde (zoals dit jaar), komt hij amper boven de horizon uit. Toch was de lucht op de avond van 9 juni stabiel genoeg om toch behoorlijk wat detail op het planeetbolletje te zien, ondanks de lage stand van 16 graden boven de horizon. Ik heb een tekeningetje gemaakt, en later vergeleken met een kaart van Mars om te kijken of ik wat dingen terug kon vinden. En dat viel niet tegen, terwijl ik door die lage stand niet eens hoog kon vergroten:

Schets_Mars_20160609
Het meest opvallende kenmerk is de verticale donkere streep rechts op de tekening: Syrtis Major. Daaronder, horizontaal boven de Zuidpool zijn twee donkere, langwerpige gebieden te zien: de bovenste is Terra Meridiani en de onderste is Noachis Terra.
De grote hoekige vlek linksboven is Acidalia Planitia, welke ik vanwege het lage contrast en de matige seeing best moeilijk kon zien. Helemaal bovenin meende ik nog “iets” zien, op de kaart vind ik dat terug als het gebied Vastitas Borealis. Gek genoeg heb ik van een wit poolkapje niks kunnen zien.

Voor wie zelf de gebiedjes wil terugvinden op de kaart: deze afbeelding heb ik ervoor gebruikt: http://www.faculty.virginia.edu/rwoclass/astr1210/im/marsmap-IDs-MOLAteam-2.jpg

Tekening: De Mercuriusovergang van 9 mei 2016

Schets_Mercuriusovergang_fulldisk_web900Afgelopen maandag schoof het kleine planeetje Mercurius precies tussen de Zon en de Aarde, waardoor enkele uren het silhouet van het planeetbolletje zichtbaar was tegen de achtergrond van het zonsoppervlak. Een zeldzame gebeurtenis! Ik heb deze Mercuriusovergang waargenomen en gefotografeerd met drie telescopen, zowel witlicht als H-alpha. Het weer was de hele dag stralend zonnig en warm, alleen het laatste stukje van de overgang was onzichtbaar vanwege binnendrijvende sluierbewolking aan het begin van de avond.

Het beeld van de intrede van Mercurius bij hoge vergroting door de zonnekijker was onvergetelijk (later ook daarvan een schets), maar ook het totaalbeeld zag er prachtig uit. Jammer genoeg zweefde het planeetje net voor de zonnehelft met de minste actieve gebieden… Een paar protuberansjes waren rondom zichtbaar, waarbij degene hier links op de tekening bij de intrede een hoofdrol speelde – precies daar kwam Mercurius de zonneschijf op. Op deze tekening is de overgang ietsje meer dan een uur aan de gang. Ik had trouwens van tevoren niet gedacht dat ik op een schets van dit formaat (Zon ongeveer 17cm doorsnede) de planeet als bolletje zou kunnen tekenen. Ik had hem kleiner verwacht, niet meer dan een stip. Het deed me allemaal iets meer aan de Venusovergang denken dan ik had verwacht. Erg mooi om te volgen.

Tekening gemaakt door de 60mm Solarex, met wit en grijs pastelpotlood op zwart papier en met een zwarte fineliner voor Mercurius zelf. Het kleurtje is later toegevoegd, en het gespiegelde telescoopbeeld is weer gecorrigeerd. Verder geen bewerkingen.

Hieronder nog een stukje van dezelfde tekening ingezoomd om het bolletje van Mercurius wat beter te laten zien:

Schets_Mercuriusovergang_fulldiskcrop_web700

 

Timelapse opbouw 250mm f/4 Probdob

Om kort te laten zien hoe een kofferdobson nou precies opgebouwd wordt, heb ik eergisteren een timelapse-filmpje gemaakt van het in elkaar zetten van mijn 250mm f/4 Propdob. Na de opbouw zie je ook nog kort een stukje voorjaarshemel voorbij trekken met goed herkenbaar de sterrenbeelden Raaf en Slangendrager. (De bedoeling was om het sterrenkijkgedeelte wat langer te maken, maar dauw op de cameralens gooide helaas al vroeg roet in het eten…)