Auteursarchief: Roel

Kortste dag van het jaar, solargraph klaar!

Op de langste dag van het jaar, 21 juni, heb ik een kleine zelfgemaakte pinhole camera (een bierblikje met prikgaatje en daarin een stukje fotopapier) op ons dak geplaatst. Door dat piepkleine gaatje werd vervolgens zes maanden lang(!) het licht van de zon geprojecteerd en vasgelegd op het stukje fotopapier. Omdat de zon elke dag een stukje lager aan de hemel komt te staan, trekt hij elke dag een lichtspoor onder het spoor van de vorige dag. Zes maanden lang, van de langste tot de kortste dag, elke dag een nieuw spoor op het fotopapier. Omdat zo’n camera tijdens die hele periode natuurlijk niet mag bewegen, heb ik hem met een hoop ducttape vastgemaakt aan een zwaar stuk ijzer. En dat was genoeg, want hij heeft zelfs een herfststorm doorstaan zonder van z’n plek te raken! 

Gisteren heb ik het fotopapier in een donkere kamer uit het blikje gehaald in ingescand, met onderstaand resultaat. Je ziet duidelijk alle dagbogen van de zon, van oost naar west. Waar de sporen onderbroken zijn was het bewolkt.

Meer informatie over de werking en het maken van een solargraph: https://www.natuurfotografie.nl/hoe-maak-je-een-solargraph/

Het grote 2017 eclips-verslag (inclusief video)

Hier dan eindelijk het volledige verslag van de zonsverduistering van 21 augustus 2017, welke we prachtig hebben kunnen zien vanaf de prairie in Wyoming, USA. De eclips was een belangrijk onderdeel van de camper-roadtrip die ik samen met mijn vrouw en zoon (8) door het westen van de Verenigde Staten maakte. De planning begon al minstens een jaar van tevoren met het reserveren van een camping in de totaliteitszone. Het oosten van Wyoming had klimatologisch gezien de beste papieren voor helder weer, maar het is ook één van de dunst bevolkte en minst toeristische gebieden in Amerika. Er zijn daar dus nauwelijks campings en vanwege de verwachte megadrukte op de dag van de verduistering stond het vastleggen van de overnachtingen rondom ‘eclipse day’ bovenaan het lijstje. We kozen voor een kleine camping in Lusk, een piepklein stadje in een verder totaal verlaten omgeving. Eigenaren Bruce en Jane hadden slechts vaag over de aankomende eclips gehoord en begrepen in eerste instantie niet goed waarom mensen in hemelsnaam meer dan één dag kwamen overnachten in Lusk, en dat ook nog een jaar van tevoren gingen reserveren (de maanden erna werd ze dat overigens wel duidelijk)!

Ongeveer halverwege onze roadtrip kwamen we op 19 augustus aan in Lusk. De kleine camping stond al redelijk vol met eclipsgangers en ook mede-eclipsjager Harro, waarmee we vóór aanvang van de reis al op deze plek hadden afgesproken, was al met vrouw en kind aanwezig. We deelden met onze kleine campervans één kampeerplek. Dat kon makkelijk, want kampeerplaatsen in Amerika zijn ingericht op megagrote kampeerbussen, formaatje touringcar (waar dan weer een auto achter gehangen wordt).

Met onze kleine campervans op één plek: gezellig!

In het midden campingeigenaar Bruce. Geweldige, markante kerel. En ja, dat is allemaal zijn eigen haar.

Naast ons op de camping zaten Ron en Kate; zij waren vanuit Louisiana naar Lusk gekomen voor de eclips én voor een bezoek aan hun vriend Tim, de eigenaar van een grote ranch vlakbij. We raakten met ze in gesprek en ze nodigden ons uit om de verduistering te komen bekijken op de ranch. Nu bleek die ranch ook nog eens precies ten zuiden van Lusk te liggen, vrijwel tegen de centrumlijn van het eclipspad. Dat zagen we wel zitten! Op 20 augustus, de dag voor de verduistering, werden we ontzettend gastvrij ontvangen bij Tim thuis en zijn we samen met een klein groepje gasten, waaronder Ron en Kate, met Jeeps en kleine 4WD-terreinwagens het gebied gaan ‘verkennen’ op zoek naar de ideale spot voor de volgende dag. Het landgoed was enorm; ik weet niet meer hoeveel acres het waren maar vanaf de hoogste heuvel van het terrein kon je rondom tot op de horizon kijken; allemaal van Tim. Waanzinnig. Eigenlijk was er op de hele ranch geen slechte waarneemplek te vinden, maar de top van de hoogste heuvel was gewoon perfect. 360 graden rondom zicht, en echt in the middle of nowhere; ideaal! Deze plek zou het worden. De weersverwachting was ook prima, dus wat kon er nog mis gaan…?

DE heuvel

Lees verder

Nou, daar is ‘ie dan: mijn foto van de USA eclipse 2017

Omdat ik tijdens de totale zonsverduistering in Lusk, WY de afstandsbediening voor mijn camera vergeten was (ja echt, vraag maar niet verder), heb ik de eclips noogedwongen gefilmd met de Nikon D3200 i.c.m. een 600mm spiegellens. Dat filmpje is supergaaf geworden (komt nog, vraag maar niet verder), maar ik wilde toch ook wel graag een mooie foto om in te lijsten. Ik heb daarom verschillende lage resolutie videoframes van de totaliteit gecombineerd tot een reeks van 4 verschillend belichte plaatjes. Emil Kraaikamp heeft voor mij deze 4 opnames weer gestapeld en samengevoegd tot een soort HDR opname, in een veel hogere resolutie en vrijwel zonder ruis. Die HDR heb ik nog een beetje getweaked en dit is het resultaat. Het is vanwege de beperkte data (en mijn eigen onkunde v.w.b. beeldbewerking geen top-opname geworden, maar het ik vind hem toch best inlijst-geschikt geworden. Met natuurlijk 1000x dank voor Emil!

Solargraph van de totale zonsverduistering (USA)

Solargraph van de zonsverduistering in Lusk, WY. Klik voor grotere versie

Voor de eclips in Wyoming op 21 augustus heb ik een kleine pinhole-camera gemaakt voor een solargraph; een eenvoudig houten doosje met een velletje fotopapier erin, en een piepklein speldenprikgaatje in een stukje alufolie waar het licht door naar binnen kan – een camera obscura. Dit kistje heb ik ongeveer 2 uur vóór de verduistering ergens tussen een stapeltje stenen gezet en de opname gestart door een plakbandje voor het prikgaatje weg te halen.

In de loop van een aantal uren heeft de zon een spoor over de opname getrokken. Het is die hele periode onbewolkt geweest en behalve het moment van de eclips zelf is er geen helderheidsdip in de opname te zien. Je ziet heel duidelijk op welk moment de verduistering totaal was (de corona is uiteraard veel te zwak om zichtbaar te zijn), maar je ziet op de foto nog iets opvallends: aan het begin van de verduistering (links) verzwakt het spoor heel gelijkmatig, maar aan het einde van de verduistering is het spoor duidelijk helderder aan de bovenkant. Dit heeft te maken met hoe de maan voor de zon langs beweegt, het pad van de zon langs de hemel, en aan welke kant van de maan het laatste en eerste stukje zonlicht zichtbaar was. 

Omdat de belichtingstijd voor een solargraph erg kort was (hooguit 4 uurtjes) en omdat de gedeeltelijk verduisterde zon ook niet bepaald veel licht afgeeft, moest ik het contrast achteraf enorm verhogen om iets van de voorgrond zichtbaar te maken, vandaar de ruis. Op het originele velletje fotopapier is zelfs helemaal niets van de boom te zien, pas na flink schuiven aan de contrastknoppen in Photoshop kwam het silhouet tevoorschijn.

 

Tekeningen in de Sterrengids 2018

Het blijft toch wel leuk om je eigen werk in een boek afgedrukt te zien staan. In de Sterrengids 2018 staan maar liefst zes van mijn tekeningen; twee Perseïdentekeningen, twee maantekeningen en twee deekskytekeningen (NGC 891 en M35). De Sterrengids was (zeker in het pré internet-tijdperk) voor mij een soort sterrenkijkbijbel, en daarom is het extra leuk om jezelf er in terug te zien!

www.sterrengids.nl

Tekening van de Perseïden meteorenzwerm in de Sterrengids 2018

Eerste fotootje zonsverduistering Lusk, WY

Net thuisgekomen van een waanzinnige roadtrip door het westen van de VS, mét op 21 augustus de totale zonsverduistering vanaf een heuveltop op een ranch bij Lusk, Wyoming. Omdat ik natuurlijk weer een essentieel onderdeel van de foto-uitrusting moest vergeten (ja echt, verslag volgt nog), heb ik in plaats van foto’s twee video’s geschoten met de DSLR. Hier alvast een beeldje uit één van die filmpjes: het einde van de totaliteit. (Beetje aan de contrastschuifjes getrokken om het plaatje op de visuele indruk te laten lijken). Het was een prachtige eclips vanaf een ronduit magische waarneemplek!

Wordt vervolgd, nu eerst slapen…

Spiegelsignalen uit de ruimte: Iridium 11

Wie regelmatig naar de sterrenhemel kijkt heeft ze misschien wel eens gezien: satellieten die tijdens het overvliegen opeens zeer helder worden en meteen weer afzwakken.  Meestal zijn dit zogenaamde Iridium-satellieten, een vloot van 66 stuks bedoeld voor o.a. satelliettelefonie. Deze apparaten hebben zeer grote zonnepanelen die het zonlicht kunnen terugkaatsen naar de Aarde waardoor ze een paar seconden lang als enorm felle stip te zien zijn. Gisteren vloog Iridium 11 over en omdat de zonnepanelen precies gunstig stonden ten opzichte van de zon was onderstaand verschijnsel het gevolg: een verheldering tot magnitude -8.2 binnen enkele seconden! Foto is gemaakt door een 50mm lens op een volgende Polarex montering. IS0 400, f/4, 30 sec.

Iridium flare (Iridium 11)

Close-up

Een Iridium satelliet

 

Vakantiefoto’s! La Palma 2017

En dan nu een stukje vakantie-napret: een willekeurige selectie van foto’s die ik maakte tijdens mijn laatste bezoekje aan La Palma, afgelopen maart. Ik verbleef  in een vakantiehuisje te noorden van Las Tricias, genaamd Mil Estrellas (Duizend Sterren, kan het toepasselijker?). Meer info: www.mil-estrellas.com

Klik op “lees verder” om alle foto’s te zien.

Lees verder

NGC 2024 “Flame Nebula” vanaf La Palma

Tijdens mijn vakantie naar La Palma heb ik twee (en een halve) nacht waargenomen bovenop de berg. Op een hoogte van 2300m is de hemel namelijk nog nét een tikje transparanter en de seeing nét een tikje beter dan bij het vakantiehuisje (op 500m), dus in theorie zou je nét iets meer details moeten kunnen zien. Zondagnacht had ik al waargenomen bij het huisje en sloeg ik steil achterover van het beeld van NGC 2024, waarvan ik natuurlijk meteen een schets maakte. Maar omdat ik die avond nog veel meer objecten wilde bekijken en schetsen, toonde de schets na afloop toch lang niet alles wat er te zien was door de telescoop. Daarom nam ik me voor om de volgende avond eens écht goed voor dit object te gaan zitten en alles uit de kijker te persen op de beste waarneemlocatie denkbaar: de bergtop.

Om 23:00 begon ik met het intekenen van de omgevingssterren en pas twee en een half uur later was ik klaar met de laatste nevelveeg. De enige schets waar ik ooit langer over deed was die van het Fornax Galaxy Cluster, maar daar stonden ook zowat 20 stelsels tegelijkertijd in beeld. Gek genoeg viel de hinder van de felle ster Alnitak in hetzelfde beeldveld heel erg mee, waarschijnlijk omdat zijn gloed door de uitstekende transparantie niet door het halve beeld werd verstrooid. Natuurlijk waren wel de 6 spikes van de vangspiegelophanging te zien.

In plaats van te scannen heb ik de tekening thuis gefotografeerd. Door het licht iets van de zijkant op het papier te laten schijnen krijgt de achtergrond een gloed die goed overeenkomt met de zachte gloed van de felle ster. (Wat ik me te laat bedacht is dat je een negatief getekende schets juist van de andere kant moet belichten voor het juiste effect in het positieve eindresultaat, dus dat moest wel een keer overnieuw…)

 

Gegenschein en zodiakaal licht (La Palma)

Net terug van een geweldig weekje La Palma. Ondanks een hoop materiaalpech (van zowel de Dobson als de camera – later daarover meer) toch nog flink kunnen waarnemen en foto’s kunnen maken, zowel overdag tijdens prachtige wandelingen als ’s nachts.

Eén van de meest indrukwekkende verschijnselen aan een écht donkere hemel blijft voor mij toch de zodiakale band; een strook zwak licht aan de hemel, veroorzaakt door een schijf van stof in het vlak van de ecliptica waarop zonlicht reflecteert. De helderste stukken zijn zichtbaar als brede lichtzuilen na zonsondergang aan de westelijke hemel en voor zonsopkomst aan de oostelijke hemel. Omdat de ecliptica in het voorjaar de grootste hoek met de horizon maakt is het zodiakale licht in deze tijd van het jaar het best in de avond te zien. En omdat het licht redelijk zwak is en juist dicht bij de horizon het helderst is, is het in Nederland nauwelijks nog te zien. Maar op een pikdonkere stek als La Palma kun je er gewoonweg niet omheen. Het is zelfs zo helder dat het storend is voor deepskywaarnemingen! Veel helderder dan de wintermelkweg, en als je niet beter weet zou je denken dat er ergens in de verte een boorplatform aan het lichtkotsen is.

Zodiakaal licht in het westen aan het begin van de astronmische duisternis. Zie hoe de lichtzuil precies richting de ecliptica wijst. Vrijwel op de horizon, midden in het zodiakale licht staat Mercurius. El Castillo, La Palma, 8mm fisheye, 30 sec.

Lees verder