Auteursarchief: Roel

Solargraph van de totale zonsverduistering (USA)

Solargraph van de zonsverduistering in Lusk, WY. Klik voor grotere versie

Voor de eclips in Wyoming op 21 augustus heb ik een kleine pinhole-camera gemaakt voor een solargraph; een eenvoudig houten doosje met een velletje fotopapier erin, en een piepklein speldenprikgaatje in een stukje alufolie waar het licht door naar binnen kan – een camera obscura. Dit kistje heb ik ongeveer 2 uur vóór de verduistering ergens tussen een stapeltje stenen gezet en de opname gestart door een plakbandje voor het prikgaatje weg te halen.

In de loop van een aantal uren heeft de zon een spoor over de opname getrokken. Het is die hele periode onbewolkt geweest en behalve het moment van de eclips zelf is er geen helderheidsdip in de opname te zien. Je ziet heel duidelijk op welk moment de verduistering totaal was (de corona is uiteraard veel te zwak om zichtbaar te zijn), maar je ziet op de foto nog iets opvallends: aan het begin van de verduistering (links) verzwakt het spoor heel gelijkmatig, maar aan het einde van de verduistering is het spoor duidelijk helderder aan de bovenkant. Dit heeft te maken met hoe de maan voor de zon langs beweegt, het pad van de zon langs de hemel, en aan welke kant van de maan het laatste en eerste stukje zonlicht zichtbaar was. 

Omdat de belichtingstijd voor een solargraph erg kort was (hooguit 4 uurtjes) en omdat de gedeeltelijk verduisterde zon ook niet bepaald veel licht afgeeft, moest ik het contrast achteraf enorm verhogen om iets van de voorgrond zichtbaar te maken, vandaar de ruis. Op het originele velletje fotopapier is zelfs helemaal niets van de boom te zien, pas na flink schuiven aan de contrastknoppen in Photoshop kwam het silhouet tevoorschijn.

 

Tekeningen in de Sterrengids 2018

Het blijft toch wel leuk om je eigen werk in een boek afgedrukt te zien staan. In de Sterrengids 2018 staan maar liefst zes van mijn tekeningen; twee Perseïdentekeningen, twee maantekeningen en twee deekskytekeningen (NGC 891 en M35). De Sterrengids was (zeker in het pré internet-tijdperk) voor mij een soort sterrenkijkbijbel, en daarom is het extra leuk om jezelf er in terug te zien!

www.sterrengids.nl

Tekening van de Perseïden meteorenzwerm in de Sterrengids 2018

Eerste fotootje zonsverduistering Lusk, WY

Net thuisgekomen van een waanzinnige roadtrip door het westen van de VS, mét op 21 augustus de totale zonsverduistering vanaf een heuveltop op een ranch bij Lusk, Wyoming. Omdat ik natuurlijk weer een essentieel onderdeel van de foto-uitrusting moest vergeten (ja echt, verslag volgt nog), heb ik in plaats van foto’s twee video’s geschoten met de DSLR. Hier alvast een beeldje uit één van die filmpjes: het einde van de totaliteit. (Beetje aan de contrastschuifjes getrokken om het plaatje op de visuele indruk te laten lijken). Het was een prachtige eclips vanaf een ronduit magische waarneemplek!

Wordt vervolgd, nu eerst slapen…

Spiegelsignalen uit de ruimte: Iridium 11

Wie regelmatig naar de sterrenhemel kijkt heeft ze misschien wel eens gezien: satellieten die tijdens het overvliegen opeens zeer helder worden en meteen weer afzwakken.  Meestal zijn dit zogenaamde Iridium-satellieten, een vloot van 66 stuks bedoeld voor o.a. satelliettelefonie. Deze apparaten hebben zeer grote zonnepanelen die het zonlicht kunnen terugkaatsen naar de Aarde waardoor ze een paar seconden lang als enorm felle stip te zien zijn. Gisteren vloog Iridium 11 over en omdat de zonnepanelen precies gunstig stonden ten opzichte van de zon was onderstaand verschijnsel het gevolg: een verheldering tot magnitude -8.2 binnen enkele seconden! Foto is gemaakt door een 50mm lens op een volgende Polarex montering. IS0 400, f/4, 30 sec.

Iridium flare (Iridium 11)

Close-up

Een Iridium satelliet

 

Vakantiefoto’s! La Palma 2017

En dan nu een stukje vakantie-napret: een willekeurige selectie van foto’s die ik maakte tijdens mijn laatste bezoekje aan La Palma, afgelopen maart. Ik verbleef  in een vakantiehuisje te noorden van Las Tricias, genaamd Mil Estrellas (Duizend Sterren, kan het toepasselijker?). Meer info: www.mil-estrellas.com

Klik op “lees verder” om alle foto’s te zien.

Lees verder

NGC 2024 “Flame Nebula” vanaf La Palma

Tijdens mijn vakantie naar La Palma heb ik twee (en een halve) nacht waargenomen bovenop de berg. Op een hoogte van 2300m is de hemel namelijk nog nét een tikje transparanter en de seeing nét een tikje beter dan bij het vakantiehuisje (op 500m), dus in theorie zou je nét iets meer details moeten kunnen zien. Zondagnacht had ik al waargenomen bij het huisje en sloeg ik steil achterover van het beeld van NGC 2024, waarvan ik natuurlijk meteen een schets maakte. Maar omdat ik die avond nog veel meer objecten wilde bekijken en schetsen, toonde de schets na afloop toch lang niet alles wat er te zien was door de telescoop. Daarom nam ik me voor om de volgende avond eens écht goed voor dit object te gaan zitten en alles uit de kijker te persen op de beste waarneemlocatie denkbaar: de bergtop.

Om 23:00 begon ik met het intekenen van de omgevingssterren en pas twee en een half uur later was ik klaar met de laatste nevelveeg. De enige schets waar ik ooit langer over deed was die van het Fornax Galaxy Cluster, maar daar stonden ook zowat 20 stelsels tegelijkertijd in beeld. Gek genoeg viel de hinder van de felle ster Alnitak in hetzelfde beeldveld heel erg mee, waarschijnlijk omdat zijn gloed door de uitstekende transparantie niet door het halve beeld werd verstrooid. Natuurlijk waren wel de 6 spikes van de vangspiegelophanging te zien.

In plaats van te scannen heb ik de tekening thuis gefotografeerd. Door het licht iets van de zijkant op het papier te laten schijnen krijgt de achtergrond een gloed die goed overeenkomt met de zachte gloed van de felle ster. (Wat ik me te laat bedacht is dat je een negatief getekende schets juist van de andere kant moet belichten voor het juiste effect in het positieve eindresultaat, dus dat moest wel een keer overnieuw…)

 

Gegenschein en zodiakaal licht (La Palma)

Net terug van een geweldig weekje La Palma. Ondanks een hoop materiaalpech (van zowel de Dobson als de camera – later daarover meer) toch nog flink kunnen waarnemen en foto’s kunnen maken, zowel overdag tijdens prachtige wandelingen als ’s nachts.

Eén van de meest indrukwekkende verschijnselen aan een écht donkere hemel blijft voor mij toch de zodiakale band; een strook zwak licht aan de hemel, veroorzaakt door een schijf van stof in het vlak van de ecliptica waarop zonlicht reflecteert. De helderste stukken zijn zichtbaar als brede lichtzuilen na zonsondergang aan de westelijke hemel en voor zonsopkomst aan de oostelijke hemel. Omdat de ecliptica in het voorjaar de grootste hoek met de horizon maakt is het zodiakale licht in deze tijd van het jaar het best in de avond te zien. En omdat het licht redelijk zwak is en juist dicht bij de horizon het helderst is, is het in Nederland nauwelijks nog te zien. Maar op een pikdonkere stek als La Palma kun je er gewoonweg niet omheen. Het is zelfs zo helder dat het storend is voor deepskywaarnemingen! Veel helderder dan de wintermelkweg, en als je niet beter weet zou je denken dat er ergens in de verte een boorplatform aan het lichtkotsen is.

Zodiakaal licht in het westen aan het begin van de astronmische duisternis. Zie hoe de lichtzuil precies richting de ecliptica wijst. Vrijwel op de horizon, midden in het zodiakale licht staat Mercurius. El Castillo, La Palma, 8mm fisheye, 30 sec.

Lees verder

350mm f/4 versie 2 – Weer ietsje kleiner en lichter…

klaar_kistjedichtHet ontwerp van de 20cm en de 25cm Propdob bevalt me zo goed, dat ik heb besloten om ook een dergelijke ombouw voor mijn grootste spiegel (de 35cm f/4) te maken, volgens ongeveer hetzelfde recept. Het zou een aanzienlijke besparing in gewicht en afmetingen betekenen voor de volgende astrovakantie! En ik heb weer lekker wat te knutselen op druilerige avonden.
Lees verder

Filmpje! Timelapse La Palma september 2016

Vanmiddag heb ik eindelijk een timelapse-filmpje in elkaar gedraaid van onze astrovakantie op La Palma afgelopen september. Omdat ik van plan ben om deze stukjes te combineren met opnames die ik volgend voorjaar ga maken, heb ik me nog niet heel erg druk gemaakt over de snelheid, vloeiendheid, ruis en dergelijke van deze fragmenten – dat komt ook volgend jaar wel.

Op dit filmpje zie je ons waarnemen op het terras naast het vakantiehuisje, maar ook pal naast het gebouw van de Mercator telescoop op 2300m hoogte (Observatorium Roque de los Muchachos). Een waanzinnige ervaring!
Leuke details: er zijn ontzettend veel satellieten zichtbaar en op het deel waarbij Orion boven de Isaac Newton telescoop opkomt is naast de Grote Orionnevel ook de Vlamnevel, de Paardekopnevel, de Rosettenevel en zelfs Barnard’s Loop te zien!

Zichtbare sterrenwachten:

– 01:00 Liverpool
– 01:05 Mercator
– 01:10 Nordic Optical (links, klein) en de WHT (rechts, groot)
– 01:15 Mercator
– 01:27 Isaac Newton
– 01:39 Isaac Newton

Perseïden 2016: super!

Schets_perseiden_2016_grootwebZowat de hele week was het ’s avonds bewolkt, of regende het. Maar op vrijdagavond 12 augustus, de maximumnacht van de Perseïden was het wonderwel kraakhelder! Omdat ik net als voorgaande jaren weer een tekening wilde maken heb ik de dag ervoor een stuk blauw karton gekocht en daarop met een wit pastelpotloodje een paar heldere sterren getekend die in het oosten zichtbaar zouden zijn. Dit zou het “sjabloon” worden waarin ik de waargenomen meteoren kon intekenen. De silhouetten van de bomen en struiken heb ik getekend met een zwarte stift.
Vanaf twee ligstoelen in de tuin van ons vakantiehuisje hadden we (mijn vrouw en ik) een mooi uitzicht op het oosten en al in de schemering zagen we de eerste meteoren. Naarmate het donkerder werd liep het aantal snel op. Hoewel de maan nog op was, en het uitzicht een beetje beperkt werd door bomen zagen we om de paar minuten wel een meteoortje. Meestal niet zo helder, maar af en toe een knalheldere met nalichtende sporen. De allerhelderste waren duidelijk groenig van kleur. Vuurwerk!
Ik heb tussen 01:30 uur (vanaf het moment dat de Maan onderging) tot 03:00 uur iedere vallende ster die zag ik ingetekend, maar omdat ik vanwege het tekenen niet continu naar boven kon kijken heb ik er vast wel een paar gemist… Ook heb ik geprobeerd om de Melkweg, die door de goede transparantie best goed zichtbaar was, een beetje realistisch op papier te zetten – samen met het Dubbelcluster en het Andromedastelsel die beiden goed te zien waren met het blote oog. Voor alle sterren, meteoren etc. heb ik een wit pastelpotloodje gebruikt, en een groene om de allerhelderste exemplaren wat “bij te kleuren”. Helemaal achteraf heb ik de sterrenhemel wat aangevuld met zwakke sterretjes (die uiteraard niet precies op de juiste plek zijn getekend, maar wel een indruk geven van de hoeveelheid sterren die er zichtbaar waren).
Hieronder nog een close-up van het gebied rond Cassiopeia, met links de Alpha Persei sterrenhoop, rechts daarvan het Dubbelcluster en onder in beeld het vlekje van het Andromedastelsel.
(klik op de afbeeldingen voor een grotere versie)

schets_perseiden_2016_closeup