Categorie archief: Zelfbouw

Gemaakt: gaasfilter/planetenfilter voor de 10″ Propdob

Deze zomer komt Mars in oppositie en deze keer staat staat hij zo dichtbij dat het schijfje meer dan 24 boogseconden groot wordt, iets wat sinds de oppositie van 2003 niet meer is voorgekomen. Helaas staat de planeet op dat moment ergens laag in de Steenbok en komt hij maar een schamele 10 graden boven de horizon uit.. Gelukkig zit ik deze zomer twee weekjes in de Pyreneeën, waar Mars zo’n 22 graden hoog komt, dat is in combinatie met de hoogte van de bergen een stuk gunstiger waarnemen dan in Nederland.

Ik neem de 10″ Propdob mee, en speciaal voor Mars heb ik vanmiddag voor deze kijker een apodiseermasker gemaakt van horregaas, om het contrast wat te vergroten, de seeingseffecten wat te neutraliseren en het planeetbeeldje wat minder fel te maken. (Nooit van gehoord? Het werkt echt! Lees hier meer: https://www.astroforum.nl/forum/inst…uze-gaasfilter)

Het filter bestaat uit drie laagjes horregaas met verschillende centrale openingen over elkaar heen, 30 graden geroteerd ten opzichte van elkaar, verlijmd tussen twee dunne ringen van triplex. Vier boutjes steken in gaten in de bovenring van de Dob (gaten die ooit verkeerd geboord waren), en zo blijft het filter goed zitten. Het ding weegt bijna niks, dus de kijker is nog steeds goed in balans.

350mm f/4 versie 2 – Weer ietsje kleiner en lichter…

klaar_kistjedichtHet ontwerp van de 20cm en de 25cm Propdob bevalt me zo goed, dat ik heb besloten om ook een dergelijke ombouw voor mijn grootste spiegel (de 35cm f/4) te maken, volgens ongeveer hetzelfde recept. Het zou een aanzienlijke besparing in gewicht en afmetingen betekenen voor de volgende astrovakantie! En ik heb weer lekker wat te knutselen op druilerige avonden.
Lees verder

Gemaakt! Een “Poor Man’s Star Adventurer”.

Men neme een (oude) EQ-1 of EQ-2 montering, en men sloopt de declinatie-as eraf. Monteer een klein balhoofdje aan het uiteinde van de RA-as en een EQ-1 motortje aan het wormwiel. Voila: een compact reis/fotomonteringkje, waarmee je eenvoudige widefieldopnames kan maken, en door een beetje creatief te doen met de stand van de draaias, de draairichting en de draaisnelheid vooral ook mooie timelapses.

timedingesOk, het is niet moeders mooiste, maar het werkt wel. En het ding weegt maar 1200 gram!

Propdob Nano: een ultrakleine 20cm reistelescoop

roel_telescope_dobson Al een aantal jaartjes zijn we hier thuis aan het sparen voor een roadtrip/eclipsreis naar Amerika in augustus 2017. De route en de te bezoeken plekken zijn in grote lijnen wel bepaald, maar één belangrijk ding was nog niet geregeld: de reistelescoop… Ik heb natuurlijk de 14” kofferdobson, maar dat vind ik voor zo’n reis een beetje te veel van het goede – er blijft weinig ruimte en gewicht over voor andere bagage. Bovendien wil ik ook wat cameraspulletjes meenemen om de verduistering te fotograferen. Daarom heb ik besloten om voor het visuele waarnemen een supercompacte en lichtgewicht reistelescoop te gaan bouwen.

Waarom een 20cm f/4?

Iedereen heeft zo zijn persoonlijke voorkeuren, maar voor mij moest de kijker in ieder geval aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • Minimaal 20cm opening. Ik wil naast de eclips ook lekker deepsky gaan bekijken tijdens de trip. Melkwegzwiepen in de woestijn….
  • Klein, klein, klein. We maken de reis met een camper en om eventuele verlichting of hordes eclipstoeristen op kampeerplaatsen te ontvluchten moet het kijkertje extreem mobiel zijn. Dus alles moet in een rugzakje mee te nemen zijn en liefst niet zwaarder dan een kilo of 5 á 6. Ook leuk voor brommertripjes zoals die naar het Limburgweekend vorig jaar: kijkertje in de rugzak en vrroem!
  • Hufterproof. Het zou kunnen dat het niet zo handig is om hem als handbagage mee te nemen (we hebben het hier namelijk wel over vliegen naar de USA) en dus moet ik het ding zonder zorgen durven inchecken. Geen gerammel, fragiele randondersteuning of losliggend spul dus.
  • Liefst te gebruiken zonder waarneemkrukje of kratje. Als ik moet klauteren over rotsen (of moet rennen voor triggerhappy rednecks) wil ik beide handen vrij hebben. Ideaal zou het dus zijn als ik op de grond zittend comfortabel door het oculair kan kijken. Maximale bouwlengte dus 85cm.
  • Stevig en collimatievast! Dus liever een ietsiepietse groter en zwaarder pakketje dan achteraf een wiebelige of windgevoelige kijker. Klein is leuk, maar niet tegen elke prijs.

Uiteindelijk kwam ik al snel uit bij een ontwerpje voor een 20cm f/4 kofferdob. Een kijker van 20cm is voor mijn gevoel de “grootste kleine telescoop” of de “kleinste grote telescoop”, een superveelzijdige maat. De openingsverhouding f/4 is vooral gekozen vanwege de inkijkhoogte. Met je kont op de grond! (of met de kijker op een stoel en je kont op een even hoge stoel natuurlijk) Lees verder

Nu écht af: 150mm f/4 mini dobson “Summierian”

baby3Heel lang was mijn 150mm f/4 reiskijkertje bijna af, maar vandaag heb ik eindelijk alle puntjes op de i gezet.
Het lichtschildje wordt nu netjes op zijn plek gehouden door stukjes klittenband om de trusses, de rockerbox kiept niet meer voorover d.m.v. een centrumbout-met-veer vanaf de onderkant (zoals bij een vangspiegelhouder), er is een houdertje voor de reddot finder, en voor de hoofdspiegel heb ik een stofdekseltje gemaakt – zo hoef ik de kijker niet steeds af te breken en kan ik ‘m gewoon na afloop opgebouwd op de kast parkeren. Tot slot heb ik het balanselastiek wat getweakt zodat de telescoop met mijn zware LVW’s van horizon tot zenit in balans is, zonder bij te hoeven te stellen.
Meer foto’s: Lees verder

Ultra-lage en ultra-goedkope helical focuser

focuser-helicalVoor een nieuw reiskijkertje (20cm f/4) heb ik een nieuwe 1.25″ focuser gemaakt van het binnenwerk van een oud camera-objectief en een standaard 2″ naar 1.25″ adapter. Het doel was om een zeer lichte en vooral zeer lage focuser te maken om mijn 3 Vixen LVW’s zo dicht mogelijk bij de vangspiegel kunnen krijgen.
De buitenste ring heeft aan de vangspiegelzijde een klein flensje. Hierdoor kan je de focuser straks eenvoudig vanuit de binnenkant in een 15mm dik focuserplankje gemonteerd worden. Hierdoor komt de schouder van het de volledig ingedraaide focuser slechts 10mm boven het plankje uit. Dat zou ik met een HC-2 of HC-1 niet redden. Omdat de focuser maar heel kort is (een travel van maar 15mm – genoeg voor al mijn LVW’s ) zal hij zelfs volledig ingedraaid niet in de lichtweg van de spiegel komen.
De afstand van brandvlak tot aan de vangspiegel kan met deze focuser i.c.m. LVW’s tot 135mm worden gereduceerd! En daardoor is een 40mm vangspiegeltje straks groot genoeg voor een meer dan voldoende verlicht beeldveld in mijn 22mm 65gr LVW – een obstructie van maar 20%! (voor een 20cm f/4 is dat heel weinig)

Bouwverslag 350mm f/4 Kofferdobson

DSC_0881-800pxIk liep al een tijdje in mijn hoofd te bedenken wat nou de grootst mogelijke telescoop zou zijn die je een beetje comfortabel mee op vliegvakantie zou kunnen nemen…
Ik heb ooit eerder met die gedachte gespeeld en kwam toen uit op een 30cm f/4. Zo’n Dobson is met een beetje geluk nog in zijn geheel als handbagage mee te nemen (als ze tenminste niet bij de incheckbalie het pakketje gaan wegen). De kans is groot dat alles gewoon goed gaat. Ik heb 40cm spiegels van 13kg door de controle zien gaan, maar ik speel toch liever op safe, want als ik ergers geen zin in heb is het gedoe op het vliegveld. Daarom nam ik de 30cm f/4 sowieso al niet in zijn geheel mee als handbagage, maar stopte ik de ombouw in de ruimkoffer en de spiegel in mijn rugzak (want telescoopspiegels via de transportglijbanen en koffersmijters van Schiphol: liever niet). Netjes volgen alle richtlijnen – geen stress!

Maar… als je de kijker toch altijd op die manier vervoert zou het allemaal nog best een tandje groter kunnen, toch?

Ik ben voor deze Dobson uitgegaan van de handbagage-richtlijnen van Transavia, die op La Palma vliegt. De maximale maten zijn dan 35x25x55cm met een maximum gewicht van 10kg. De allergrootste hoofdspiegel die nog binnen de regels mee zou kunnen is dus een 35cm. En omdat hij ook nog ergens in vervoerd moet worden mag hij ook niet zwaarder zijn dan een kilo of 9. De koffer-ombouw (plus trusses) kan dan gewoon in de grote ruimkoffer mee. Als die ombouw ook lekker licht blijft is dat geen enkel probleem. Ook niet qua ruimte, omdat je desnoods de lege ombouw zelf nog helemaal kan vullen met kleren. Ik heb dit nu een aantal keren met een 30cm gedaan, en voorzie dan ook geen enkel probleem voor een 35cm.
Nog een belangrijk punt voor mij bij een vakantiekijker: hij MOET te gebruiken zijn zonder waarneemstoel! Zo’n stoel kan er simpelweg niet meer bij, en het comfort van zittend waarnemen is een enorm belangrijk argument. Ik kijk liever een hele nacht zittend door een 30cm dan staand door een 40cm. De maximale brandpuntsafstand (rekening houdend met mijn lengte, de zithoogte van een bierkratje/stoel en de manier waarop ik de kijker wil bouwen) mag maximaal zo’n 1400mm zijn. Dat maakt het een f/4, wat ik persoonlijk nog behoorlijk acceptabel vind voor mijn oculairen (Vixen LVW’s).

Ok, een 350mm f/4 dus. Lees verder

De zaag erin: van Polarex naar Solarex!

Al sinds mijn allereerste PST mod (zo’n 2 jaar geleden) liep ik met het idee om een oude Polarex telescoop volledig om te bouwen tot h-alpha kijker, volgens hetzelfde recept als van mijn eerdere zonnekijkers. Maar dan wel op zo’n manier dat de kijker aan de buitenkant bijna niet te onderscheiden is van een “normale” Polarex. De ultieme combinatie tussen ouderwets en nieuwerwets – een Solarex! De basis hiervoor zou dan een 60mm f=700mm volgkijker en het etalon van een Coronado PST moeten zijn. De zoektocht naar de benodigde onderdelen begon al snel, en afgelopen week had ik eindelijk (soms na speurwerk, soms door puur toeval en geluk) alle benodigde spulletje bij elkaar en kon de kijker in elkaar elkaar gezet worden… Hieronder een kort bouwverslagje.

Omdat de positie van het PST etalon ten opzichte van het objectief erg nauw luistert (exact 200mm binnen focus) kon ik niet zomaar de originele buis gebruiken. Die was namelijk net een paar cm te kort… Ik had daar een jaar geleden toen dit plan ontstond al rekening mee gehouden en heb toen een oude gedeukte en afschuwelijk plamuurde Polarex 60mm f=900mm aangeschaft. De buis daarvan heeft dezelfde diameter als die van een 60/700, maar is een stuk langer. Ik kon zo’n buis dus op de juiste lengte zagen, netjes opknappen en spuiten.

Via het projecteren van een zonsbeeldje op een stukje karton kon ik precies bepalen op welk punt het etalon bevestigd moest worden en dus ook waar de buis afgezaagd moest worden. Hoewel de buis er slecht uit zag vond ik het toch wel een beetje raar om de ijzerzaag erin te zetten. Het moest bovendien in één keer goed gaan, want een tweede buis is niet zomaar gevonden! Ik heb wel tien keer alles nagerekend voordat de zaag erin ging. Gelukkig ging alles zonder problemen en eenmaal op maat gezaagd heb ik de buis geschuurd, opnieuw geplamuurd en in de juiste kleur gespoten met een spuitbusje autolak: Lees verder

Zelfbouw – 16″ (406mm) f/4,5 truss Dobson


En weer een project afgerond! Opnieuw een 406mm f/4,5 truss Dobson, maar deze keer gemaakt in opdracht. Gebouwd volgens vrijwel exact hetzelfde ontwerp als mijn eigen Dobson, de verschillen zitten hoofdzakelijk in de wat plattere vangspiegelkooi. Klik op “Lees verder” voor meer foto’s van deze telescoop. Lees verder

Een 130mm f/5 mini Dobson

De afgelopen week heb ik geknutseld aan een eenvoudige 130mm f/5 mini Dobson. Dit keer heb ik de hoogtelagers “opgesloten” in een dichte ring, zodat het kijkertje in zijn geheel met één hand op te tillen is (er komt nog een handvat op zijn rug). Hij is uitgebalanceerd op zware oculairen (Vixen LVW’s), zodat hij niet achterover kantelt als je naar het zenit kijkt. Lagering is Formica op Teflon, dus alles draait heerlijk soepel. Het mooie is dat het kijkertje een heel handige hoogte heeft: als je hem even hoog zet als de hoogte waarop je zelf zit (de grond, een stoeltje, een muurtje, picknickbankje) heb je van horizon tot zenit de juiste kijkhoogte: de 114mm minidob was daar net iets te klein voor. Nog te doen: zwarte folie om de buis (blauw = yuk) en het handvat monteren.