Auteursarchief: Roel

Blij als een kind! Mijn tekening op de website van National Geographic!

Mijn dag/week/maand kan niet meer stuk! Afgelopen dinsdag kreeg ik een mail van de “photo editor” van de National Geographic News website. Hij had mijn tekening van de grote protuberans van 12 november gezien op de site www.spaceweather.com, en vroeg of hij mijn afbeelding mocht gebruiken in een fotoreeks over de zonneactiviteit van de afgelopen dagen. Het ging om deze tekening van 12 november. Dat was NATUURLIJK geen probleem en ik vertelde dat ik nog meer schetsen op mijn site had staan die hij evt. ook wel mocht gebruiken. Uiteindelijk is het de detailtekening van 14 november geworden.

(klik op de afbeelding voor een link naar de betreffende website)

De reuzenvlam en het reuzenfilament deel 2

Vandaag werd het na het optrekken van de ochtendmist een prachtig zonnige dag. Na het onverwachte spektakel op het zonsoppervlak van afgelopen zaterdag wilde ik natuurlijk even kijken hoe de Zon er vandaag bij stond. Zou er nog iets over zijn van de gigantische zonnevlam? En van het even zo reusachtige filament? In de middagpauze ben ik weer op hetzelfde stekje gaan staan als afgelopen zaterdag, en richtte mijn h-alpha kijker op de zon…

Wow! Het filament was er nog, en omdat hij in de tussentijd meer richting de aarde gedraaid was, leek hij nog langer dan de vorige keer. De dunne plasmasliert van meer dan een miljoen kilometer(!) lengte strekte zich uit van de rand tot aan het midden van de zonneschijf. Aan de zonsrand was in het verlengde van het filament een opvallende langwerpige vlam te zien. Maar ook de zonnevlam stond nog op zijn plek, nog net zo groot, maar behoorlijk van vorm veranderd. Ook had ik het idee dat hij wat minder helder was dan zaterdag. Natuurlijk schreeuwde dit weer om een schets. Helaas had ik dit keer niet zoveel tijd als zaterdag, dus heb ik niet de hele zon kunnen tekenen. Ik heb me vooral geconcentreerd op de spektakelstukken: de vlam en het filament. Als eerste heb ik de kale zonneschijf getekend met een wit pastelkrijtje op z’n kant. Met mijn vinger heb ik het grove krijt uitgeveegd tot een enigszins egale schijf. De donkere filamenten zijn eerst in grove lijnen “getekend” met een doezelaar, later heb ik ze met een zwart pastelpotlood wat meer fijne details gegeven. De zonnevlammen zijn getekend met een pastelpotlood en iets uitgeveegd met de doezelaar om hem zo realistisch mogelijk te maken. Ook deze tekening is weer met Photoshop van een kleurtje voorzien. Ik heb ook een detail-uitsnede gemaakt van de grote zonnevlam, klik op “lees verder” om deze te bekijken.

Lees verder →

De enorme zonnevlam van zaterdag 12 november 2011

Zon, 12 nov. 2011, Pastelkrijtjes op zwart papier (A4) Klik op afbeelding voor grote versie

Het is inmiddels al weer half november en de zon komt ’s middags niet hoger dan zo’n 20 graden boven de horizon in het zuiden. Omdat ik vanuit mijn tuin niet zo laag kan kijken moet ik een ander plekje met vrij uitzicht op de horizon opzoeken om de zon te kunnen waarnemen. Dat kost allemaal wat meer tijd en gedoe, dus de laatste tijd stonden de zonnewaarnemingen op een laag pitje. Maar op een mooie zonnige zaterdagmiddag zoals gisteren begint het toch te kriebelen, en omdat ik op internet had gelezen dat er een fraai filament zichtbaar zou zijn op de zon, heb ik de 70mm zonnekijker in de auto geladen en ben ik met mijn spulletjes op een mooi plekje in de uiterwaarden bij Wilp gaan staan.

Direct nadat ik de kijker op de zon had gericht viel ik zowat achterover van mijn klapkrukje: een enorme zonnevlam was zichtbaar aan de zuidoostrand van de zon. Maar écht enorm! Het was de allergrootste zonnevlam die ik ooit heb gezien. Een monster! Zulke verschijnselen zijn niet van te voren te voorspellen: je moet echt geluk hebben om juist op dat moment door een zonnekijker te kijken. En dat geluk had ik dus blijkbaar! Aan de noordoostkant was op hetzelfde moment heel mooi het grote filament te zien als een langgerekte donkere sluier om de zonsrand krulde en tot ongeveer een derde van de zonneschijf doorliep. Ook dat filament was de grootste die ik ooit heb gezien, maar omdat die er al een dag hing was dat minder een verassing. Gelukkig had ik mijn tekenspulletjes meegenomen zodat ik dit spektakel kon vastleggen. Maar dit keer had ik ook een klein compactcameraatje bij me en heb geprobeerd wat fotootjes door het oculair te maken.

Lees verder →

Sporen uit een heel ver verleden: fossielenjacht in Winterswijk

Nabij Winterswijk bevindt zich een kalksteengroeve. Op deze plek komen (vrij uniek voor Nederland) ontzettend oude kalksteenlagen uit het Trias aan de oppervlakte. Deze lagen zijn rond 235 miljoen jaar geleden ontstaan, uit de periode van de allereerste dinosauriërs. Vroeger was dit de kust van een grote binnenzee en omdat omdat deze plek steeds opnieuw werd overspoeld met modderlaagjes die in de loop van de tijd versteenden, is het gesteende opgebouwd in verschillende dunne laagjes. In deze laagjes zijn verschillende fossielen bewaard gebleven van vissen, kreeftjes en zelfs van de voorlopers van de dinosauriërs. De kalksteen wordt nog steeds gewonnen voor de wegenbouw, maar enkele keren per jaar is de groeve toegankelijk voor het publiek en kan je er zelf op zoek gaan naar fossielen.

Gisteren was de groeve de hele dag geopend en ben ik met twee vrienden naar Winterswijk afgereisd om ook eens een poging te te wagen en te kijken of we misschien iets konden vinden. Gewapend met een hamer en een beitel begonnen we rond een uur of elf  ’s ochtend een beetje te hakken op een plek die ons wel geschikt leek. Het was een plek aan de rand van een rijpad voor shovels, bestaande uit dunne platen kalksteen die op sommige plekken heel makkelijk los te bikken was van de onderste laag. Plaatje voor plaatje gingen we op zoek naar.. ja naar wat eigenlijk? Ik had gelezen dat, naast fossiele botjes, soms ook voetafdrukken van kleine dinosaurus-achtigen gevonden konden worden. Eigenlijk ben ik de rest van de dag op zoek geweest naar deze voetafdrukken. Onder iedere plaat die ik voorzichtig lostikte van de ondergrond verwachtte ik wat te vinden. Af een toe kwam ik “iets” tegen: een gleufje, een raar gevormd afdrukje van iets, maar niets dat op een dierlijk spoor leek. Zelfs uren later had ik nog steeds niks gevonden. Toch bleef  ik vol goede moed, want een groep Duitsers verderop in de groeve hadden wel wat afdrukjes gevonden, en iemand die in een hogere laag aan het graven was had zelfs een heel klein ribbetje gevonden…

Lees verder →

300mm f/4 VOLLTUBUS update

De afgelopen dagen heb ik in de avonduren weer gewerkt aan de dichte ombouw voor de 300mm Dobson. Omdat men tegenwoordig bij het Duitse TS losse buizen voor GSO telescopen verkopen, kon ik voor een prikkie aan de perfecte buis voor mijn telescoop komen. Omdat de Meade Lightbridge (waar ik de meeste onderdelen van verzameld heb) een GSO produkt is, zou alles prima moeten passen.

Omdat de GSO buis voor een f/5 telescoop bestemd is, moest hij wel eerst iets worden ingekort. Na een hoop berekeningen betreffende brandvlak, oculairpositie, de dikte van de spiegelcel etc. kwam ik op een lengte van 111,5 cm. De metalen buiswand was eenvoudig te zagen met een docoupeerzaag. Dat geeft trouwens wel een gigantische herrie; oordopjes kwamen goed van pas!

Lees verder →

Een “solid tube” ombouw voor de 300mm f/4 spiegelset

Ik heb besloten om voor mijn 300mm spiegelset 2 compleet nieuwe ombouwen te bouwen. Eentje wordt een ultralichte reisdobson voor op vakantie, de andere een compromisloze, solide, ouderwetse Dobson met een dichte buis. Zoiets is opgesteld in 1 minuut en kan in twee delen in de auto gelegd worden, zonder iets uit elkaar te hoeven draaien of heel voorzichtig te hoeven doen. Voor op vakantie is het belangrijk dat hij supercompact en superlicht wordt, en is opbouwtijd van iets minder belang. Ik ben met de dichte versie begonnen. De afgelopen maanden heb ik wat oude onderdelen van tweedehands telescopen bij elkaar gescharreld en de komende weken moet dit resulteren in een complete telescoop. Het eerste onderdeel is de hoofdspiegelcel. Hiervoor heb ik de spiegelcel van een oude Meade 12″ Lightbridge aangepast. Het oorspronkelijk ontwerp daarvan heeft een paar constructiefouten (tja, Meade hè?), en bovendien is mijn spiegel heel iets kleiner en veel dunner dan een originele Meade-spiegel. Ik heb de volgende dingen aangepast:

Lees verder →

Onverwacht zondagochtend-uurtje

De kleine 130mm Newton, net na zonsopkomst

Rond vier uur vanochtend werd ik zomaar wakker, en ik kon niet meer in slaap komen. En omdat ik altijd automatisch even uit het raam kijk, had ik al gezien dat het kraakhelder was. Om half vijf ben ik heel voorzichtig naar beneden geslopen (als de kleine wakker zou worden zou het feest voorbij zijn) en direct de gemodde 130mm Newton buiten gezet. Die stond vanwege het geknutsel van gisteren al helemaal opgesteld en gecollimeerd in de huiskamer, dus dat was een kwestie van optillen en buiten zetten.

In de tijd dat de kijker afkoelde heb ik me geruisloos in het donker aangekleed. Toen ik mijn oculairenkoffertje van mijn rommelkamertje haalde stootte ik mijn teen nog tegen een TAL-zuil. Ik vloekte fluisterend. Uit de kinderkamer klonk wat gestommel. Ik bleef stokstijf en doodstil staan. Geen geluiden meer: oef! Voorzichtig weer naar beneden en de tuin in.
Het was prachtig transparant. Ik zag achter de boomtakken nog wat licht van de lage Maan, maar dat kon niet lang meer duren. Ik wist dat ik na Maansondergang nog een uurtje astronomische duisternis zou hebben. -popel-
Lees verder →

Upgrade 130mm f/5 Skywatcher OTA

Sinds een tijdje heb ik een Skywatcher 130mm f/5 Newtontelescoopje voor widefield-waarnemingen, maar pas in Kollase ben ik echt verliefd geworden op dit kijkertje. Opmerkelijk goede optiek en een heerlijke “Melkwegzwieperd”. Toch had de kijker een paar nadelen:

-De focuser is slecht: helemaal van plastic, dus veel speling en zelfs helemaal strak afgesteld boog het plastic zelf door bij zware oculairen.
-De focuser is niet geschikt voor 2″ oculairen
-Het brandvlak van de kijker lag echt idioot ver buiten de buis, waardoor de focuser wel heel erg ver moest worden uitgeschoven om in focus te komen = nog meer doorbuigen en veel lichtverlies aan de rand van widefieldoculairen.
-Collimeren van de hoofdspiegel moest met kruiskopschroeven en inbusboutjes. Ook geen drukveren, maar rubberen O-ringen…
-De vangspiegel zat helemaal scheef op zijn houder geplakt met een soort dubbelzijdig tape.

Lees verder →

Potloodtekening skelet Tyrannosaurus rex

Het heeft niks met astronomie te maken, maar het afgelopen weekend heb ik een grote tekening gemaakt van het skelet van een Tyrannosaurus rex. Er mag namelijk wel een keer iets anders aan de muur komen te hangen dan astro-tekeningen! Het is een nagetekende internetafbeelding met een grijs potlood op een wit A2 vel. De T-rex meet 62cm van neus tot staartpunt en is 24cm hoog.

3-in-1 schets: NGC 659, 663 en 654

Gisteren was het de hele dag prachtig transparant weer, maar na zonsondergang kwam er wat hoge, dunne sluierbewolking binnendrijven. Toch was het helder genoeg om te gaan waarnemen op onze vaste stek nabij Lochem. Waarneemmaatje Steven kwam me met de auto ophalen en niet veel later voegden we ons bij Robbert, die al een tijdje op de waarneemlocatie aanwezig was. Zelf had ik mijn nieuwe vriendje (de 130mm f/5 Newton) meegenomen met het doel om wat open sterrenhoopjes te schetsen. In het sterrenbeeld Cassiopeia stuitte ik toevallig op een prachtig plaatje: drie open sterrenhopen in één beeldveld! Na een blik in de atlas bleken dit NGC 659, 663 en 654 te zijn. Dat schreeuwde gewoon om een schetsje!

Toch viel het niet mee om het trio realistisch te tekenen, er stonden zoveel sterren in het beeldveld dat het lastig is om al die stipjes op de juiste plek te zetten, en te voorkomen dat je dezelfde ster twee keer tekent en qua vorm en verhouding helemaal de mist in gaat. Ik heb dan ook flink wat lopen gummen en verbeteren, maar uiteindelijk is na anderhalf uur stippelen deze tekening het eindresultaat. (klik op afbeelding voor grotere versie)