Auteursarchief: Roel

Schetsje: komeet C/2009 P1 Garradd

C/2009 P1 Garradd, Terwolde, 8 maart 2012, 22.00u 22.15u, 300mm f/4 Dobson, 92x

Gisteravond was er volgens de berichten een redelijke kans op poollicht. Superzeldzaam in Nederland dus als het even kan wil ik dat natuurlijk niet missen. Het was gelukkig vrij helder, maar de volle Maan stoorde behoorlijk met zijn felle licht. Ik ben naar een doodlopend weggetje in de buurt van Terwolde gereden met vrij uitzicht op de noordelijke horizon. Als er dan iets van poollicht zichtbaar zou zijn, zou ik het in ieder geval niet missen. Omdat dit verschijnsel toch altijd erg moeilijk precies te voorspellen is, had ik om de tijd te doden mijn 30cm Dobson meegenomen. Serieus waarnemen was door het licht van de volle Maan natuurlijk onmogelijk, maar een beetje rondkijken door een telescoop tijdens het wachten is natuurlijk wel leuk.

Ik wist dat er een komeetje zichtbaar zou zijn in de buurt van de rechthoek van de Kleine Beer, en na wat rondkijken bij lage vergroting had ik hem al snel gevonden. Een vrij helder pluisje met een klein fel puntje als kern. Er was geen staartje te zien, maar dat had ik ook niet verwacht: de achtergrond was door het maanlicht helemaal lichtgrijs. Omdat ik het toch wel een leuke waarneming vond heb ik er een snel schetsje van gemaakt. De gebruikte vergroting was 92x (Vixen LVW 13mm).

Poollicht is er trouwens niet geweest, maar de komende dagen blijft de kans erop wel aanwezig. Het blijft dus spannend!

Het is lente!!!

Niet echt een waarneemverslag, maar ik moet gewoon even mijn plezier delen! Vanmiddag had ik een ontzettend lange middagpauze en heb ik in alle rust tussen 10.00u en 13.30uur mijn pas geknutselde 90mm PST uit kunnen proberen. Omdat de zon in deze tijd van het jaar pas na 13.00 fatsoenlijk in mijn tuin schijnt heb ik iets anders bedacht. Ik heb de verwarming uitgedraaid (ik was toch alleen thuis) en het slaapkamerraam aan de zuidoostkant van het huis opengezet. De zonnekijker heb ik vlak voor de raamopening gezet met het objectief naar buiten. Zo heb ik heerlijk een aantal uur de zon waargenomen.

Ik hoopte eigenlijk op een stevige uitbarsting van AR1429, maar helaas hield deze zich vrij rustig. Op het nauwe beeldveld na werkt de nieuwe zonnekijker (met tuning-schuifje) superfijn. Het grote objectief toont protuberansen duidelijk helderder en gedetailleerder dan de 70mm. De zonneschijf zelf is daardoor natuurlijk ook veel helderder geworden, dus om comfortabel oppervlaktedetails te zien is een ND oculairfilter (bedankt, Michael!) wel zo prettig om het beeld iets donkerder te maken. De actieve gebieden waren bij vlagen van redelijke seeing supergedetailleerd te zien. Vooral 1429 vertoonde verschillende lichte plekken en bogen. In de loop van de ochtend zag je dat het gebied zich wat begint op te splitsen, het deed een beetje denken aan een slow motion celdeling. Enkele superdunne donkere slierten maakten verbindingen tussen lichtere gebiedjes: een feest! De hoeveelheid detail en scherpte was bij zeldzame momenten van goede seeing eventjes vergelijkbaar met de foto van Neo op Astroforum.nl van een paar dagen geleden, alleen wat minder contrastrijk. Het kleine beeldveld is echt jammer, want dit beeld schreeuwde gewoon om een BF10!
Wat een fijn middagje! Een enorme zonnekijker met volgmotortje voor het raam, grote mok koffie erbij, poollicht.be op de laptop ernaast (om de evt. aankomst van de CME in de gaten te houden). Ik heb het voorjaar in mijn kop, mensen!

Koudste waarneming ooit: Vallis Schröteri

Vallis Schröteri, Deventer, 4-2-2012, 22.00h-22.30h, Polarex 75mm, 200x

Vallis Schöteri: een 160km lange kronkelende vallei op de Maan, de grootste in z’n soort. Hij begint bij een klein kratertje ten noorden van de grote krater Herodotus. Vanaf daar slingert ie richting het noorden en daarna via het oosten weer terug naar het zuiden. Het breedste stuk is zo’n 10km breed. Gisteravond zou hij mooi zichtbaar zijn. Ik wilde graag weer een tekeningentje maken, maar deze keer was het wel heel erg koud…

Uiteindelijk toch maar de Polarex buiten gezet en mezelf in meerdere lagen thermokleding gehesen. Dat werkte erg goed: ik had het niet koud, maar toch was er één probleem: ik kan niet tekenen met dikke handschoenen aan. Erg lang ben ik dus niet bezig geweest: van 22.00 uur tot 22:30 uur. Het is ook niet echt mijn mooiste schets geworden, maar misschien toch leuk om hem hier te plaatsen. Al was het maar als aandenken aan de voor mij allerkoudste waarneming ooit: toen ik klaar was met de tekening gaf de thermometer -13 graden Celsius aan… Klik op “lees verder” om te zien wat die temperatuur met je montering doet.

Lees verder →

Zonsopkomst boven Copernicus (ASOD 16-2-’12)

Copernicus, Deventer 1-2-2012, 19h-20h, Polarex 75mm, 200x

Opnieuw een ontzettend koude avond (-7), maar toch stond de 75mm Polarex al weer vroeg in de avond op het bevroren grasveld. De temperatuur was nog lager dan gisteren, maar omdat er veel minder wind stond was het toch wat aangenamer toeven. De atmosfeer was ook een stuk rustiger waardoor de vergroting weer flink opgevoerd kon worden: 200x. De krater Clavius stond er erg mooi bij, maar toch trok Copernicus alle aandacht naar zich toe.

Deze vrij jonge krater heeft een enorm hoge kraterrand waardoor bij lage zonnestand de rand als één van de weinige structuren boven de maanschaduw uit steekt. De fellwitte halfronde uitstulping die zo ontstaat is al zichtbaar met een gewone verrekijker. Door de telescoop is het natuurlijk helemaal feest met alle hoogteverschillen in de kraterrand. Omdat de weggevallen wind het allemaal wat prettiger maakte dan gisteren heb ik wat meer tijd vrijgemaakt voor deze tekening: een vol uur, van 19.00uur tot 20.00uur. Toch was het nog steeds erg koud. Piepkleine details heb ik daardoor niet allemaal getekend, maar dat is bij wijze van spreken bij kamertemperatuur al bijna ondoenlijk!

Rupes Recta – de Rechte Muur op de Maan

Rupes Recta, Deventer, 31-1-2012, 20.30h-20.50h, 75mm Polarex, 150x

Een kraakheldere vriesnacht. Temperatuur aan het begin van de avond al op -6 graden. Een snijdende wind uit het oosten. Geen weer om buiten te zijn, behalve als je gek bent. Blijkbaar was ik dat, want om 21.00 uur zat ik als een poolreiziger ingepakt achter de 75mm Polarex om de Maan te bekijken. De zonnestand zou op dat moment gunstig staan voor een merkwaardige structuur op het maansoppervlak: Rupes Recta, oftewel de “Rechte Muur”. Het is een zeer langerekte breuklijn in het zuidoosten van Mare Nubium. De breuk is meer dan 100km lang en ziet er uit als een plotseling hoogteverschil, een afgrond in de maanbodem. In werkelijkheid is de wand trouwens niet zo extreem steil als hij er vanaf de Aarde uitziet.

Gisteren stond de Zon zeer laag aan de westkant van de afgrond, waardoor het strijklicht het hoge deel verlicht, maar voorbij de afgrond de bodem niet meer raakt. Het lijkt alsof de Maan opeens ophoudt. De rand van de daarachter gelegen krater Birt wordt aan de bovenkant nog nét verlicht. Een mooi onderwerp voor een tekening. Maar man, wat was het koud! Met verkleumde vingers (ondanks de handschoenen) begon ik aan mijn schets. Ik had geen zin om een uur te priegelen bij die temperaturen dus het is een vrij grove, snelle tekening geworden. De seeing was slecht dus de vergroting bleef beperkt tot ong. 150x Ik heb getekend van 21.30uur tot 21.50uur. Toen vond ik het mooi geweest en heb ik alles gauw weer naar binnen getild. Maar ik heb er geen spijt van, want het beeld door de oude Polarex was prachtig! Misschien ga ik vanavond wel opnieuw de tuin in. Verwachte temperatuur: -9. Brrr!

Lees verder →

Nieuwe telescoop: Polarex 75mm equatoriaal!

De afgelopen jaren heb ik verschillende Polarex telescopen gehad. Soms heel klein en licht (50mm azimutaal), soms heel groot en loeizwaar (102mm equatoriaal). Stuk voor stuk fantastisch mooie instrumenten: oerdegelijk gemaakt, optisch erg goed en bloedmooi. Van al deze kijkers was één model het beste compromis tussen kijkeropening en hanteerbaarheid: de 75mm op equatoriale montering. Nog nét in zijn geheel door de deuropening te manouvreren zonder je rug te breken en voldoende opening om Maan en planeten haarscherp in beeld te krijgen met vergrotingen tot 200x. Ooit had ik er één waar ik veel mee waargenomen heb, maar een grotere kijker lonkte en uiteindelijk heb ik hem verkocht… En daar kreeg ik uiteraard spijt van, vooral toen de grote 102mm Polarex (destijds mijn absolute droomkijker) in de praktijk zo onhandig groot bleek dat ik er nauwelijks doorheen keek. Dus ook de 102mm verkocht ik niet lang nadat ik hem had aangeschaft… De kans om ooit nog zo’n fijne 75mm te vinden achtte ik ontzettend klein. En toch: door een bizarre samenloop van omstandigheden ben ik sinds afgelopen vrijdag opnieuw in het bezit van in mijn ogen de meest veelzijdige Polarex ooit gemaakt: een 75mm op een equatoriale montering! Lees verder →

Archimedes, Autolycus en Aristillus

Gezien het barre herfstweer van vandaag is het bijna niet voor te stellen dat het gisteren een mooie, heldere avond was. De Maan stond vlak naast Jupiter, hoog in het zuiden. Met een groepje mede-waarnemers ( Tom, Bart, Steven, Robbert en ik) stonden we daarom al vroeg op de avond op een stek in de buurt te genieten van deze mooie heldere winternacht. Hoewel het voor de tijd van het jaar niet eens zo koud was (een graad of 4) was het vanwege een licht briesje toch best een beetje kleumen. Vooral de vingers hadden het tijdens het schetsen zwaar te verduren. Ook trilde de kijker door de windvlagen nogal. Ik koos daarom een niet al te moeilijk gebied om te tekenen: het kratertrio Archimedes, Autolycus en Aristillus, aan de westzijde van Mare Imbrium.

De kraters liggen in een groot vlak gebied waardoor de hoeveelheid details nog wel te overzien in. De grootste krater Archimedes is volledig gevuld met gestold lava en lijkt daarom op de bodem een glad betonvloertje te hebben. Pal ten noorden van Archimedes (linksonder op de tekening) is een groepje bergtoppen te zien die boven de vlakte lijken uit te steken: montes Spitzbergen, vernoemd naar de noordelijke eilandengroep op Aarde die er wel wat van weg heeft. De gebruikte kijker was een 150/1000 Newton op een Vixen SP montering. De vergroting was 266x. Overigens was rond 20.00 nog een schitterde heldere vuurbol te zien die vrij laag van het noordoosten richting het noorden schoot. De metoor zelf heb ik nét gemist, maar een helder nalichtend spoor dat een aantal seconden bleef hangen heb ik nog wel gezien. Mooi vuurwerk! Meer info over deze vuurbol: http://www.astroforum.nl/threads/137395-Zeer-felle-bolide-2-1-2012-19-59-UTC

Lacus Mortis met krater Bürg

Lacus Mortis (vertaald: Meer des Doods) is een enorme met gestolde lava gevulde krater, ingeklemd tussen Mare Frigoris en Lacus Somniorum. De lavavlakte heeft een diameter van 151km en ongeveer in het midden bevindt zich de vrij recente inslagkrater Bürg. De doorsnede van deze krater is 39km. Als de Maan ongeveer 5 dagen oud is (zoals vandaag) staat de zon nog vrij laag boven dit gebied waardoor schaduwen lang zijn en details het best zichtbaar. Vooral de smalle rilles (Rimae Bürg; oude lavastromen die zichtbaar zijn als smalle kanaaltjes in de bodem van de lavavlakte) zijn alleen goed te zien als het licht er schuin op schijnt. Ik heb dit gebied getekend op 30 december met behulp van een 150mm f=1000mm Newton vanuit mijn achtertuintje in Deventer. De gebruikte vergroting was ongeveer 250x. De originele schets is 15 x 10 cm groot en is getekend met een wit pastelpotlood op zwart papier tussen 17.15 uur en 18.15 uur.

Ich bin ein Moonhopper!

Leuk! Mijn pasteltekening van de lavavlakte Sinus Iridium die ik op 14 april 2011 gemaakt heb, is gebruikt voor een nieuw Duits boek van Lambert Spix over het waarnemen van de Maan. Het boek is getiteld “Der Moonhopper”, en is onder andere bij Bol.com te bestellen. Meer info over dit boek: KLIK!

Lees verder →

Maansverduistering 10 december 2011: totaal en gedeeltelijk tegelijk

Vandaag vond er voor de tweede keer dit jaar een totale Maansverduistering plaats. De Aarde staat dan precies tussen de Maan en de Zon waardoor de schaduw van de Aarde de Maan volledig bedekt. Qua omstandigheden leek hij behoorlijk op die van afgelopen juni, alleen kwam de Maan vandaag pas op ná de totale fase. Alleen het laatste stukje, een gedeeltelijke verduistering, was nog te zien. Net als in juni had ik weinig hoop op een goede zichtbaarheid. Alles zou zich heel erg laag boven de horizon afspelen en het weer in december is meestal ook niet al te best.

Maar wat een geluk: de hele dag bleek heerlijk zonnig te zijn en ook op het moment dat de verduisterde Maan zou opkomen was het compleet wolkenloos. Ik had van tevoren al gepland dat de Bomendijk bij Wilp (5 min, vanaf mijn huis) een zeer geschikte plek zou zijn om de verduistering te bekijken. Vrij uitzicht tot op de horizon in de goede richting was erg belangrijk. Om 16.00 stond ik met mijn camera en een geleende telescoop (een 80mm f/6 APO, bedankt nog Steven!) op de dijk in afwachting van wat komen zou. En ja: om 16:30 uur zag ik opeens een zwak oranje sikkeltje op de noordoostelijke horizon!

Lees verder →