De Lagunenevel in het sterrenbeeld Boogschutter is een enorme emissienevel die een cluster van jonge sterren (M8) omringd. Het is een groot stervormingsgebied vergelijkbaar met de Grote Orionnevel. De nevel staat in het mooiste hemelgebied dat vanuit Nederland zichtbaar is, maar door een ongelukkig toeval is dit gebied maar kort en lastig te bekijken. Het sterrenbeeld Boogschutter komt in Neder;and maar nauwelijks boven de zuidelijke horizon, waardoor objecten daarin altijd laag in de lichtvervuiling en in de trillende atmosfeer blijven hangen. Daarbij is het ook nog eens zo dat het sterrenbeeld alleen midden in de zomer zichtbaar is, dus tijdens zeer korte nachten waarin het bovendien een beetje blijft schemeren. Het beste moment om de Lagunenevel te bekijken is eind juli; de nachten worden langzaam weer wat donkerder en de nevel staat rond het midden van de nacht op zijn hoogst in het zuiden. “Hoog” is hierbij nogal relatief: maximaal 14 graden. (meer…)
Roels Blog
Archief voor de categorie ‘Schetsen’
Schets: M8 – de Lagunenevel (ASOD 27-07-’12)
zondag, 22 juli, 2012Dubbele schets: zonnetje in het rood en in het wit
zaterdag, 30 juni, 2012
Een topic van JoostJohan op Astroforum met zijn prachtige schets van een flinke protuberans joeg mij vanochtend naar buiten. En inderdaad: door de 70mm h-alpha kijker was een knoepert van een vlam te zien! Hij deed me denken aan een spuitfontein van een walvis: hoge druk recht omhoog en door zijwind wegwaaiend. Prachtig! Maar het dappere dunne sliertje dat precies tegen de wind in naar een andere hoefijzervormige protuberans getrokken werd was eigenlijk nog het mooist. Ik heb er een tekening van gemaakt met pastelpotloodjes op zwart papier.
Maar ook in gewoon wit licht was het een feest. Zonnevlek 11515 was de mooiste van drie prominente groepen. Bij vlagen van goede seeing waren de lijntjes in de penumbra prachtig te zien! Ook dit beeld riep: “Schets mij!” Dus snel naar binnen voor een vel wit papier en een grijs potloodje en tekenen maar!
Wat erg hielp bij het ontspannen kijken naar de Zon was mijn nieuwe hulpmiddeltje: een grote ronde schijf om het oculair heen met zwart papier erop geplakt. Zo hoef je niet te knijpen met één oog (je kan gewoon beide ogen open houden omdat het niet-waarneemoog alleen de zwarte schijf ziet). Niet zo superefficiënt als een zwarte doek over je hoofd, maar het werkt erg goed en het is vooral een stuk comfortabeler als je aan het tekenen bent: (meer…)
Saturnus, Titan en regendruppels (ASOD 14-5-’12, Zenit jul/aug ‘12)
zondag, 13 mei, 2012
De planeet Saturnus komt dit jaar helaas niet zo ver boven de horizon. Op het gunstigste moment klimt hij tot een hoogte van slechts 30 graden in het zuiden. Dat betekent dat vanuit mijn achtertuintje gezien de planeet maar net boven de dakrand uit komt en daarna al vrij snel weer achter een bomenrij verdwijnt. Daarom heb ik Saturnus deze periode bijna niet waargenomen, maar gisteren kreeg ik toch zin om een tekening te maken door de 75mm Polarex. Mijn plan was om zoveel mogelijk van de maantjes die om de planeet draaien vast te leggen, maar daar is het toch niet helemaal van gekomen…
Saturnus stond al vrij snel op papier (alhoewel het toch behoorlijk tegenviel om een goede ellips voor de ringen te tekenen). De Cassinischeiding was zeer duidelijk te zien! Ondanks de lage stand staan de ringen dit jaar wat meer open gekanteld dan vorig jaar, en dat scheelt blijkbaar aanzienlijk. Titan, de helderste maan was erg goed te zien te noordwesten van de planeet. Maar net toen ik wilde speuren naar de zwakkere maantjes hoorde ik was geruis in de struiken verderop… En toen een paar dikke druppels op mijn hoofd. Regen! Ik had de wolken totaal niet aan zien komen vanwege het aandachtige getuur door de telescoop! In een reflex hield ik direct mijn hand boven de tekening, want één druppel op het pastel zou alles vernielen en vluchtte de schuur in. Direct daarna heb ik de kijker naar binnen getild: niks aan de hand. Het is dus noodgedwongen bij één maantje gebleven: Titan. Volgende keer beter, maar ik ben al lang blij dat de onverwachte regenbui geen uur lang tekenwerk heeft vernield! De tekening (pastelpotloden op zwart papier) is gemaakt tussen 23.30 en 00.30 uur, bij een vergroting van 200x (6mm Ortho). De kleuren zijn niet helemaal goed, in werkelijkheid was de planeet wat geler van kleur. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.
Schets: Nieuwe grote zonnevlek!
maandag, 7 mei, 2012
Sinds eergisteren is er na een lange periode van relatieve rust weer een nieuwe grote zonnevlek tevoorschijn gekomen op de zon. Op verschillende sites was dit al gemeld, maar pas vandaag klaarde het boven Deventer een beetje op zodat ik hem eindelijk met eigen ogen kon bekijken. Deze keer eens niet met de h-alpha telescoop, maar met de 60mm Polarex voorzien van een eenvoudig witlicht-filter vóór het objectief. De zonnevlek blijkt echt een joekel te zijn, hoog vergroten was niet nodig. Ik heb de tekening gemaakt bij een vergroting van 72x (12,5mm Ortho) met grijs potlood op wit papier. Ik moest snel schetsen, want de middagpauze was kort! Ik heb alleen het zonnevlekkengebied getekend, de rest (de gele zonneschijf, de zwarte achtergrond) heb ik achteraf met Photoshop in elkaar geknutseld. De tekening is gemaakt tussen 12.00 uur en 12.15 uur.
Klik op “Lees verder” voor een foto van de opstelling van vanmiddag. (meer…)
Schets: protuberans door de 90mm zonnekijker
woensdag, 21 maart, 2012
Een prachtige week voor zonnewaarnemers! Al vanaf maandag schijnt de zon overdag volop. Dit is dus al de derde dag op rij dat de kijker tijdens de middagpauze in de tuin staat opgesteld. Na het verdwijnen van AR1429 vorige week is het echter erg rustig op de zon. Er waren de afgelopen dagen vrijwel geen noemenswaardige actieve gebieden zichtbaar. Dat is jammer, maar toch is er aan de oostrand van de zon iets moois te zien: een redelijk grote protuberans die het al enkele dagen volhoudt. Ik heb er tussen 13:00 uur en 13:20 uur een tekening van gemaakt (klik op de afbeelding voor de grote versie). Hoewel er absoluut beweging zichtbaar was in de vlam bleef de algehele vorm gedurende die 20 minuten vrij constant, wat het tekenen een stuk aangenamer maakte dan bij de kolkende massa van AR1429 een paar dagen geleden.
Zonneschets: AR1429 (ASOD 18-03-’12)
zondag, 11 maart, 2012
Op dit moment is er enorm actief gebied (AR1429) aanwezig op de Zon, al enkele malen is hij tot een flinke uitbarsting gekomen waarbij een wolk geladen deeltjes richting de Aarde is geblazen. Waarschijnlijk hebben de meeste mensen wel gehoord over de “zonnestorm” een aantal dagen geleden: deze jongen was daarvan de veroorzaker. De bewuste storm waar iedereen het het over had bleek mee te vallen, maar het was niet de enige uitbarsting van deze week: het blijft onrustig op de Zon en ook op dit moment is er weer een wolk geladen deeltjes op weg naar de Aarde. Misschien veroorzaakt dit de komende nachten zelfs poollicht!
Vandaag was een ideale dag om de zon waar te nemen met de grote 90mm h-alpha zonnetelescoop. Een graad of 14, nauwelijks wind en tussen wat stapelwolken door een strakblauwe lucht. Er was veel te zien op het zonsoppervlak; verschillende actieve gebieden met heldere vlekken en donkere lijntjes, een paar filamenten waaronder één zeer lange, en wat protuberansen aan de rand van van de zon. Maar AR1429 trok alle aandacht naar zich toe. Wat een grote kolkende massa is dat! Heldere plekken, een lange kronkelende sliert plasma daar tussendoor en hele netwerken van fijne lijntjes die uitwaaieren vanaf de “brandhaardjes”. Ik heb er tussen 12.45u en 13.30u een tekening van gemaakt met wit pastelpotlood op zwart papier. In de tijd tussen het begin van de tekening en het einde was het gebied al weer een beetje van vorm veranderd, wat het tekenen wat lastig maakte (leuk zo’n grote kijker, maar probeer al die fijne details maar eens op papier te zetten voordat alles er weer anders uit ziet!). De gebruikte vergroting was 70x. De kleur is later toegevoegd met de computer. Ook is de tekening gespiegeld zodat noord boven is en west rechts.
Klik op “lees verder” voor foto’s van de opstelling vanmiddag en voor een vergelijking met een foto van hetzelfde gebied rond de dezelfde tijd (gemaakt door Ivar Kooren). (meer…)
Schetsje: komeet C/2009 P1 Garradd
vrijdag, 9 maart, 2012
C/2009 P1 Garradd, Terwolde, 8 maart 2012, 22.00u 22.15u, 300mm f/4 Dobson, 92x
Gisteravond was er volgens de berichten een redelijke kans op poollicht. Superzeldzaam in Nederland dus als het even kan wil ik dat natuurlijk niet missen. Het was gelukkig vrij helder, maar de volle Maan stoorde behoorlijk met zijn felle licht. Ik ben naar een doodlopend weggetje in de buurt van Terwolde gereden met vrij uitzicht op de noordelijke horizon. Als er dan iets van poollicht zichtbaar zou zijn, zou ik het in ieder geval niet missen. Omdat dit verschijnsel toch altijd erg moeilijk precies te voorspellen is, had ik om de tijd te doden mijn 30cm Dobson meegenomen. Serieus waarnemen was door het licht van de volle Maan natuurlijk onmogelijk, maar een beetje rondkijken door een telescoop tijdens het wachten is natuurlijk wel leuk.
Ik wist dat er een komeetje zichtbaar zou zijn in de buurt van de rechthoek van de Kleine Beer, en na wat rondkijken bij lage vergroting had ik hem al snel gevonden. Een vrij helder pluisje met een klein fel puntje als kern. Er was geen staartje te zien, maar dat had ik ook niet verwacht: de achtergrond was door het maanlicht helemaal lichtgrijs. Omdat ik het toch wel een leuke waarneming vond heb ik er een snel schetsje van gemaakt. De gebruikte vergroting was 92x (Vixen LVW 13mm).
Poollicht is er trouwens niet geweest, maar de komende dagen blijft de kans erop wel aanwezig. Het blijft dus spannend!
Koudste waarneming ooit: Vallis Schröteri
zondag, 5 februari, 2012
Vallis Schröteri, Deventer, 4-2-2012, 22.00h-22.30h, Polarex 75mm, 200x
Vallis Schöteri: een 160km lange kronkelende vallei op de Maan, de grootste in z’n soort. Hij begint bij een klein kratertje ten noorden van de grote krater Herodotus. Vanaf daar slingert ie richting het noorden en daarna via het oosten weer terug naar het zuiden. Het breedste stuk is zo’n 10km breed. Gisteravond zou hij mooi zichtbaar zijn. Ik wilde graag weer een tekeningentje maken, maar deze keer was het wel heel erg koud…
Uiteindelijk toch maar de Polarex buiten gezet en mezelf in meerdere lagen thermokleding gehesen. Dat werkte erg goed: ik had het niet koud, maar toch was er één probleem: ik kan niet tekenen met dikke handschoenen aan. Erg lang ben ik dus niet bezig geweest: van 22.00 uur tot 22:30 uur. Het is ook niet echt mijn mooiste schets geworden, maar misschien toch leuk om hem hier te plaatsen. Al was het maar als aandenken aan de voor mij allerkoudste waarneming ooit: toen ik klaar was met de tekening gaf de thermometer -13 graden Celsius aan… Klik op “lees verder” om te zien wat die temperatuur met je montering doet.
Zonsopkomst boven Copernicus (ASOD 16-2-’12)
donderdag, 2 februari, 2012
Copernicus, Deventer 1-2-2012, 19h-20h, Polarex 75mm, 200x
Opnieuw een ontzettend koude avond (-7), maar toch stond de 75mm Polarex al weer vroeg in de avond op het bevroren grasveld. De temperatuur was nog lager dan gisteren, maar omdat er veel minder wind stond was het toch wat aangenamer toeven. De atmosfeer was ook een stuk rustiger waardoor de vergroting weer flink opgevoerd kon worden: 200x. De krater Clavius stond er erg mooi bij, maar toch trok Copernicus alle aandacht naar zich toe.
Deze vrij jonge krater heeft een enorm hoge kraterrand waardoor bij lage zonnestand de rand als één van de weinige structuren boven de maanschaduw uit steekt. De fellwitte halfronde uitstulping die zo ontstaat is al zichtbaar met een gewone verrekijker. Door de telescoop is het natuurlijk helemaal feest met alle hoogteverschillen in de kraterrand. Omdat de weggevallen wind het allemaal wat prettiger maakte dan gisteren heb ik wat meer tijd vrijgemaakt voor deze tekening: een vol uur, van 19.00uur tot 20.00uur. Toch was het nog steeds erg koud. Piepkleine details heb ik daardoor niet allemaal getekend, maar dat is bij wijze van spreken bij kamertemperatuur al bijna ondoenlijk!
Rupes Recta – de Rechte Muur op de Maan
woensdag, 1 februari, 2012
Rupes Recta, Deventer, 31-1-2012, 20.30h-20.50h, 75mm Polarex, 150x
Een kraakheldere vriesnacht. Temperatuur aan het begin van de avond al op -6 graden. Een snijdende wind uit het oosten. Geen weer om buiten te zijn, behalve als je gek bent. Blijkbaar was ik dat, want om 21.00 uur zat ik als een poolreiziger ingepakt achter de 75mm Polarex om de Maan te bekijken. De zonnestand zou op dat moment gunstig staan voor een merkwaardige structuur op het maansoppervlak: Rupes Recta, oftewel de “Rechte Muur”. Het is een zeer langerekte breuklijn in het zuidoosten van Mare Nubium. De breuk is meer dan 100km lang en ziet er uit als een plotseling hoogteverschil, een afgrond in de maanbodem. In werkelijkheid is de wand trouwens niet zo extreem steil als hij er vanaf de Aarde uitziet.
Gisteren stond de Zon zeer laag aan de westkant van de afgrond, waardoor het strijklicht het hoge deel verlicht, maar voorbij de afgrond de bodem niet meer raakt. Het lijkt alsof de Maan opeens ophoudt. De rand van de daarachter gelegen krater Birt wordt aan de bovenkant nog nét verlicht. Een mooi onderwerp voor een tekening. Maar man, wat was het koud! Met verkleumde vingers (ondanks de handschoenen) begon ik aan mijn schets. Ik had geen zin om een uur te priegelen bij die temperaturen dus het is een vrij grove, snelle tekening geworden. De seeing was slecht dus de vergroting bleef beperkt tot ong. 150x Ik heb getekend van 21.30uur tot 21.50uur. Toen vond ik het mooi geweest en heb ik alles gauw weer naar binnen getild. Maar ik heb er geen spijt van, want het beeld door de oude Polarex was prachtig! Misschien ga ik vanavond wel opnieuw de tuin in. Verwachte temperatuur: -9. Brrr!