Categoriearchief: Geen categorie

Sporen uit een heel ver verleden: fossielenjacht in Winterswijk

Nabij Winterswijk bevindt zich een kalksteengroeve. Op deze plek komen (vrij uniek voor Nederland) ontzettend oude kalksteenlagen uit het Trias aan de oppervlakte. Deze lagen zijn rond 235 miljoen jaar geleden ontstaan, uit de periode van de allereerste dinosauriërs. Vroeger was dit de kust van een grote binnenzee en omdat omdat deze plek steeds opnieuw werd overspoeld met modderlaagjes die in de loop van de tijd versteenden, is het gesteende opgebouwd in verschillende dunne laagjes. In deze laagjes zijn verschillende fossielen bewaard gebleven van vissen, kreeftjes en zelfs van de voorlopers van de dinosauriërs. De kalksteen wordt nog steeds gewonnen voor de wegenbouw, maar enkele keren per jaar is de groeve toegankelijk voor het publiek en kan je er zelf op zoek gaan naar fossielen.

Gisteren was de groeve de hele dag geopend en ben ik met twee vrienden naar Winterswijk afgereisd om ook eens een poging te te wagen en te kijken of we misschien iets konden vinden. Gewapend met een hamer en een beitel begonnen we rond een uur of elf  ’s ochtend een beetje te hakken op een plek die ons wel geschikt leek. Het was een plek aan de rand van een rijpad voor shovels, bestaande uit dunne platen kalksteen die op sommige plekken heel makkelijk los te bikken was van de onderste laag. Plaatje voor plaatje gingen we op zoek naar.. ja naar wat eigenlijk? Ik had gelezen dat, naast fossiele botjes, soms ook voetafdrukken van kleine dinosaurus-achtigen gevonden konden worden. Eigenlijk ben ik de rest van de dag op zoek geweest naar deze voetafdrukken. Onder iedere plaat die ik voorzichtig lostikte van de ondergrond verwachtte ik wat te vinden. Af een toe kwam ik “iets” tegen: een gleufje, een raar gevormd afdrukje van iets, maar niets dat op een dierlijk spoor leek. Zelfs uren later had ik nog steeds niks gevonden. Toch bleef  ik vol goede moed, want een groep Duitsers verderop in de groeve hadden wel wat afdrukjes gevonden, en iemand die in een hogere laag aan het graven was had zelfs een heel klein ribbetje gevonden…

Lees verder

Potloodtekening skelet Tyrannosaurus rex

Het heeft niks met astronomie te maken, maar het afgelopen weekend heb ik een grote tekening gemaakt van het skelet van een Tyrannosaurus rex. Er mag namelijk wel een keer iets anders aan de muur komen te hangen dan astro-tekeningen! Het is een nagetekende internetafbeelding met een grijs potlood op een wit A2 vel. De T-rex meet 62cm van neus tot staartpunt en is 24cm hoog.

“Zonnekijkers op de Worp” groot succes!

Op 20 augustus heb ik bij het Worpplantsoen in Deventer een speciale zonnekijkmiddag georganiseerd. Samen met verschillende andere zonnetelescoop-bezitters heb ik het publiek laten kennismaken met onze hobby. Het was een enorm succes! Zo vlak bij het opstappunt van het pontje naar het centrum van Deventer zijn er genoeg voorbijgangers die wel even een kijkje willen komen nemen. Het weer was super en gelukkig waren er ook nog een paar leuke vlammetjes te zien. Geen enorme exemplaren, maar er was genoeg activiteit om de mensen verschillende structuren te laten zien. Rond half vier was er zelfs nog een aarzelende flare van een actief gebied zichtbaar!
Het was 80% van de tijd helder en er hebben zo veel mensen door mijn zonnekijker gekeken dat ik de tel kwijt ben. Leuke reacties! Van een beleefd “oh, leuk ja” (lees: “pff saai”) tot totale extase. Sommigen liepen na één blik verder, anderen bleven langer dan een uur(!) van de ene naar de andere kijker lopen. Op een bepaald moment stonden er op het kleine ronde pleintje zeker twintig man om onze kijkers. Wat een succes, en wat mij betreft smaakt dit naar meer!

Lees verder

Enorme hagelstenen in mijn achtertuin!

Iedereen heeft zo zijn eigenaardigheden, maar vandaag is er dan eindelijk iets gebeurd waar ik al mijn hele leven op wacht: gigantische hagelstenen in mijn tuin! Ik heb nooit eerder die mazzel gehad, maar vanmiddag rond 12.45 uur werd het opeens verschikkelijk donker in Deventer en hoorde ik zware tikken op het dak. Toen ik naar buiten keek zag ik grind regenen! Wat een spektakel! Totale wazn! Duiveneieren zo groot als hagelstenen!
Snel naar buiten om een paar exemplaren veilig te stellen (auw!), een foto te maken en in de vriezer te leggen. Eentje had merkwaardige uitstulpingen. Je kan goed zien dat het samengeklonterde kleinere hagelstenen zijn geweest. Man, ik ben zo blij als een kind! Ruig weer is het mooiste wat er is! Mijn dag kan niet meer stuk!

Update: mijn foto van de hagelstenen was te zien tijdens het weerpraatje van Peter Timofeeff:

Ik heb een H-Alpha zonnetelescoop!

Ik heb weer wat nieuws! Een Coronado PST zonnetelescoop, een speciale kijker die alleen geschikt is om mee naar de zon te kijken. Door speciale filtering laat hij alleen het deel van het spectrum door dat wordt uitgestraald door waterstofatomen. Het geeft het zonsbeeld een dieprode kleur en er worden details zichtbaar die met een normale telescoop nooit te zien zijn, zoals zonnevlammen (protuberansen genoemd als ze zichtbaar zijn naast de zonsrand en filamenten als ze zich voor de zonneschijf bevinden) en andere heldere of donkere gebieden.

Het is maar een klein kijkertje waardoor de vergroting beperkt is tot maximaal 50x, maar dat is voldoende voor een weelde aan details. Door zijn compactheid kan ik hem gewoon meenemen tijdens mijn werk en in combinatie met een fotostatiefje kan ik nu iedere zonnige pauze even waarnemen. Afgelopen zondag heb ik hem opgehaald en de afgelopen twee dagen heb ik vrijwel iedere gelegenheid benut om naar de zon te kijken. En wat een prachtige dingen zijn er zichtbaar! Vooral de enorme hoeveelheid detail op de zonneschijf viel me op. Ik dacht eerst dat vooral zonnevlammen goed zichtbaar zouden zijn door een PST en oppervlaktedetails niet zo, maar ik zag zo veel structuur! Donkere veegjes, vlekjes en sliertjes en veel ook lichte plekken. Niet direct, maar ik ontdekte dat hoe langer je tuurt naar één plek, hoe meer detail er naar voren komt. Zonnevlammetjes aan de rand waren er wel, maar erg klein. Dit lijkt me echt een kijker waarbij je waarneemervaring moet opdoen om steeds meer te kunnen zien. Mijn oog moest vooral wennen aan de felrode kleur en ik merkte dat op een gegeven moment de kleurbalans van mijn oog zich als het ware wat aanpaste waardoor de kleur meer richting oranje lijkt te gaan. En dan knallen de details je echt tegemoet, heel apart. Even wegkijken van het oculair en je moet bij de volgende blik opnieuw je ogen even laten wennen.

Lees verder

Die “andere” zonnevlekkengroep: nr. 1161

Alweer een prachtige dag met veel zon en een paar uurtjes vrij tussen het werk door! Dus tijd genoeg om de tweede grote zonnevlekkengroep die op dit moment zichtbaar is te schetsen. Dit keer met een iets hogere vergroting(120x). Zonnige dagen in deze tijd van het jaar zijn er niet zoveel dus als de gelegenheid tot waarnemen zich voordoet moet je hem gewoon met beide handen aangrijpen. De tekening is weer op dezelfde manier gemaakt als die van groep 1158 gisteren: grijs potlood op wit papier, later met Photoshop een beetje gele tint gegeven. Zo, en nu snel weer aan het werk!

Aan de Gemeente Deventer…

De nieuwe "subtiele" lichtkanonnen op de Grote Kerk

“Geachte mevrouw Offringa,

Naar aanleiding van het artikel op de website van de gemeente Deventer (http://www.deventer.nl/aangezichtaangelicht) heb ik enkele vragen en opmerkingen over de nieuwe verlichting van de Grote Kerk.

Ik woon zelf in Deventer de Worp, niet ver van de Ijsselkade. Mijn hobby is amateurastronomie, het waarnemen van de sterrenhemel met zelfgebouwde telescopen. Hiervoor is een donkere hemel een belangrijke voorwaarde. Tot voor kort was mijn achtertuin, ondanks de nabijheid van de binnenstad van Deventer een redelijk donkere locatie waardoor er veel sterren zichtbaar waren. Ik was dan ook erg onaangenaam verrast toen de nieuwe verlichting van de kerk onlangs gedeeltelijk in werking werd gesteld. In eerdere berichten over dit verlichtingsplan werd namelijk gemeld dat de factor lichtvervuiling in verband met de schadelijke gevolgen voor de natuur in het ontwerp waren meegenomen. Tot mijn grote verbazing zag ik echter een flinke lichtpilaar die de lucht boven de kerk grijsblauw verlichtte! Opeens kon ik vanuit mijn tuin precies zien waar de kerk zich bevindt, terwijl deze niet eens direct zichbaar is vanaf die plek. De felle gloed is zeer overheersend en veel nadrukkelijker dan bij de oude verlichting en overstraalt een groot deel van de sterrenhemel. Zelfs ver buiten de stad is deze gloed nu zeer opvallend aanwezig.
Lees verder

Pasteltekening: Maan met asgrauw schijnsel

Opnieuw een pasteltekening nagetekend van verschillende foto’s. Eén van de mooiste dingen om met het blote oog of door een laag vergrotende telescoop te bekijken vind ik nog altijd de smalle maansikkel met “asgrauw schijnsel”. Het is in de herfst het best te zien in de ochtenden voor nieuwe maan en in het voorjaar in de avonden na nieuwe maan.

Laag boven de horizon is dan de smalle maansikkel te zien, maar de donkere zijde van de maan is ook zichtbaar als een grijze bal. Met een verrekijker of een telescoop zijn daarin zelfs de maanzeeën prima te zien. Wat we zien is het zonlicht dat via de aarde op de maan valt, want op dat moment is de Aarde vanaf de Maan bekeken “vol” en weerkaatst dan extra veel licht. In combinatie met de vaak nog donkerblauwe achtergrond van de schemering is het altijd prachtig om te zien, helemaal als er ook nog een heldere planeet zoals Venus in de buurt staat. De eerstvolgende kans om het asgrauwe schijnsel te zien zijn de ochtenden tussen 4 en 7 oktober.