Categoriearchief: Schetsen

Messier 16: The Eagle Nebula

Na een hele reeks Maanschetsen was het het eindelijk weer eens een geschikte nacht voor deepskywerk. Gisteren stond Messier 16 (ook wel bekend als Eagle Nebula) redelijk hoog in het zuiden. In het gebied waar dit object staat wemelt het werkelijk van de neveltjes, en op de een of andere manier ben ik er nooit echt aan toe gekomen om deze nevel eens goed te bekijken.

Messier 16 (opklikken voor grotere versie)

Zonder filter was er door de Vixen LVW 22mm een sterrenhoop zichtbaar met wat subtiele neveligheid daar omheen, maar met filter (Orion ultrablock) kwam de nevel zelf veel beter naar voren. Omdat de nevel zwak is vond ik het erg lastig om de exacte vorm weer te geven. Je hersenen kunnen de nevel soms moeilijk los zien van de sterrenhoop en dan denk je al gauw dat een uitloper van alleen sterretjes ook neveligheid om zich heen heeft. Ik denk dat door dit gezichtsbedrog de nevel in mijn tekening behoorlijk de contouren van de sterrenhoop volgt, hoewel dat in werkelijkheid misschien wat minder het geval is.

De schets is gemaakt met normaal grijs potlood op wit papier. De sterpuntjes zijn getekend met een zwarte fineliner. De schets heb ik later gefotografeerd en met behulp van Photoshop negatief gemaakt om een realistisch beeld te krijgen van hoe het object er door de telescoop uit zag.

26/27 juni: de laagste Volle Maan van het jaar

Volle Maan, 27 juni 2010, 00.00u - 02.00u, 60mm f/6,9 refractor, K18mm. Opklikken voor grote versie

Afgelopen nacht was het Volle Maan. De Maan staat dan vanaf de Aarde gezien bijna precies tegenover de Zon, waardoor de hele zijde die naar de Aarde gericht is door de Zon wordt beschenen. Ik had in een ander bericht al eens verteld dat rond de periode van de langste dag de Zon niet meer zo ver onder de horizon zakt zodat het zelfs midden in de nacht nog een klein beetje blijft schemeren. En omdat de Maan er precies tegenover staat betekent dat dat hij ongeveer even ver boven de horizon komt als de Zon eronder. In de winter is het precies andersom. De Zon zakt heel diep onder de horizon, dus de Maan staat er dan pal tegenover hoog aan de hemel.

Gisteravond kwam de Maan dus zelfs op zijn hoogste punt niet meer dan een graad of 15 boven de zuidelijke horizon: de laagste Volle maan van 2010. Hij kwam weer net boven het dak van de overburen uit rond middernacht en mijn kleine telescoopje stond dus al snel weer op het bureau. Ondanks dat de vergroting laag moest blijven (je kijkt immers door vensterglas en bovendien verstoort de atmosfeer  het beeld behoorlijk door die lage stand) was het een prachtig gezicht.

De tekening heb ik opnieuw gemaakt met een wit pastelpotlood op zwart A3-papier. De cirkel die ik trok voor de Maanschijf is iets meer dan 20 cm in diameter; voor mij de ideale afmetingen om te tekenen. Niet te groot zodat je niet een halve nacht aan het tekenen bent, maar ook niet te klein. Over deze tekening heb ik 2 uur gedaan: tot nu toe mijn record!

(Omdat mijn refractor een gespiegeld beeld geeft heb ik de tekening met Photoshop teruggespiegeld zodat de orientatie weer hetzelfde is als in werkelijkheid)

Wassende Maan vanuit de achtertuin

Het is de week van de langste dag. Dat is leuk wanneer je gaat barbequen, maar voor een amateurastronoom is dit de slechtste periode van het jaar. Pas na middernacht is het donker genoeg om serieus wat te zien, en zelf in het diepst van de nacht blijft het toch een beetje schemeren boven de noordelijke horizon. Gelukkig is er een object dat zelfs in de schemering prima te bekijken is: de Maan

Gisteravond stond de Maan laag in het zuidwesten, dus prima te zien vanuit mijn achtertuin. Gewapend met een klein telescoopje, een wit pastelpotlood, een zwart A-4’tje en een biertje heb ik heerlijk comfortabel een tekening van de Maan kunnen maken. Er hing wel een klein beetje sluierbewolking, maar daar prikte hij makkelijk doorheen. De basis voor mijn tekening was een halve cirkel van 15cm doorsnede. Het kleine telescoopje (60mm f/6,9) was voorzien van een 20mm Kellner oculair. Dat gaf een vergroting van 21x. De tekening is gemaakt tussen 21.00 uur en 22.00 uur, dus nog voor zonsondergang.

Lees verder

Ochtendmaan in pastel

60mm f/6,9 refractor, 13mm LVW (32x), wit pastelpotlood op zwart papier. (opklikken voor grotere versie)

Zo rond het begin van de zomer komt de Maan ’s nachts niet meer zo hoog boven de horizon. Afgelopen nacht kwam de Maan niet veel hoger dan een graad of 15. Bovendien kwam hij pas om 02.00 op, en zou hij zelfs vanuit mijn hobbykamer (die toch een mooi uitzicht heeft tot laag boven de zuidoostelijke horizon) pas vanaf een uur of 03.00 zichtbaar worden.

Normaal gesproken laat ik hem dan lekker voor wat ‘ie is, maar omdat het vannacht zo zeldzaam helder was, moest ik gewoon van de gelegenheid gebruik maken. Ik heb de wekker gezet om 03.00 uur, het kleine 6cm kijkertje weer op mijn bureau voor het raam opgesteld, en met een 13mm LVW oculair aan het tekenen geslagen…

Lees verder

Pasteltekening van de hele Maan

Gisteravond kwam de (net niet volle) Maan zelfs op zijn hoogste punt niet meer dan zo’n 20 graden boven de horizon. Dat betekent dat hoge vergrotingen door luchtonrust niet mogelijk zijn en bovendien kan ik hem vanuit mijn tuintje niet meer zien met de Polarex. Vanuit mijn hobbykamer kon ik hem rond 22.30 uur echter wel heel mooi zien vlak boven de daken van de overburen.

Ik heb daarom een oud refractortje (60mm f/6,9) die ik ooit eens zelf van onderdelen in elkaar gezet heb op een kleine montering geplaatst en op mijn bureau voor het raam gezet. Met een lage vergroting (LVW 13mm, 32x) was de Maan mooi in zijn geheel te zien. Ik heb er een pastelschets van gemaakt op zwart papier. Eerst heb ik heel lichtjes een cirkel getrokken van ongeveer 12cm in diameter. Daarna met het witte pastelpotlood de grote lichte gebieden van de Maan ingetekend. De donkere gebieden heb ik uitgeveegd met mijn vinger. Zo kreeg ik een heel grof basisbeeld van de Maan. Hierop heb ik met het pastelpotlood de fijne lichte details wat duidelijker geaccentueerd. Tot slot met een donkergrijs potlood de kleinere donkere gebieden wat scherper getekend. Na ongeveer een half uurtje was ik klaar.

Zonnevlekkengroep 1072

De afgelopen dagen is er weer een leuk zonnevlekkengroepje te zien. Niet groot, niet heel spectaculair, maar toch leuk om er een tekeningetje van te maken. Vooral omdat de Zon de afgelopen jaren(!) nauwelijks activiteit vertoont is ieder vlekje al interessant genoeg om te bekijken. Gemaakt door de Polarex 102mm f/15 refractor met een glazen zonnefilter voor het objectief. Vergroting 187x (Vixen LVW 8mm)

Maankrater C. Herschel

C. Herschel, Deventer 23-05-2010, 23.30-00.00uur, Polarex 102mm f/15 refractor, 8mm LVW (187,5x) seeing matig (opklikken voor grotere versie)

Ondanks dat de Maan gisteren niet zo hoog kwam heb ik toch even de Polarex erop gericht. De luchtonrust was aanzienlijk vanwege de lage stand en de trillende lucht van de warme daken (het was prachtig weer!), maar toch had ik zin om een schetsje te maken. Het was om 23.00 uur nog aangenaam warm dus ideaal weer om achter de telescoop te kruipen.

De naam van de grootste krater op de schets is C.Herschel, vernoemd naar de zus van de bekende 18e eeuwse astronoom William Herschel. Zij werkte 50 jaar met haar broer samen en ontdekte zelf 8 kometen.
De krater heeft een diameter van 13,4km en door de lage stand van de zon op die plek was de schaduw van de kraterrand zeer langgerekt. Ten oosten van C. Herschel was een bergje te zien met twee toppen. Ook deze toppen veroorzaakten lange puntige schaduwen over het maanoppervlak. Het mooist vond ik echter de langgerekte heuvelrug die honderden kilometers over een “glad” stuk van de Maan loopt. Omdat de seeing (luchtonrust) het beeld bij hoge vergroting nogal verstoorde had hoger vergroten dan ong. 185x (Vixen LVW 8mm) niet veel zin. De echt kleine details heb ik dan ook niet kunnen schetsen, maar het was een leuke oefening in het gebruik van wit pastelpotlood op grijs papier. De donkere delen en de schaduwen zijn getekend met een B-potlood en een zwarte fineliner.

Oefenen met pastel

Tot nu toe maakte ik al mijn maanschetsen met grijs potlood op wit papier. Sterker nog: ik heb uberhaupt nog nooit met ander materiaal gewerkt. Het meest frustrerende vond ik altijd dat ik de achtergrond nooit mooi egaal grijs kreeg. Een grijs gebied moest ik altijd helemaal inkleuren en dat leverde een hoop kraswerk op.

Toen kreeg ik het idee om wit op zwart te gaan werken, maar bedacht me dat je dan precies hetzelfde probleem hebt, maar dan met een wit potlood…

Uiteindelijk ben ik uitgekomen bij wit én zwart op grijs papier. Zo start je met een basis-achtergrond en kun je de schaduwen aangeven met een zacht grijs potlood, en de heldere delen juist accentueren met wit. Aangezien een gewoon wit potlood voor geen meter werkt heb ik vanmiddag een wit pastelpotlood aangeschaft. Helaas staat de Maan vanavond vanuit mijn tuin gezien achter de bomen, dus heb ik een internetfoto van Vallis Schröteri op de Maan genomen om mee te oefenen. Ik moest wel wat groter tekenen dan ik gewend ben (ik ben eigenlijk een priegelaar), omdat de punt van het pastelpotlood heel zacht is, maar ik vind het eerste probeersel alvast heel aardig gelukt.

Komeet C/2009 K5 McNaught, 6 mei 2010

Op het ogenblik is er een vrij helder komeetje zichtbaar rond het gebied van de hemelpool. De helderheid ligt rond de m8,0 dus met een beetje geluk vanaf een donkere locatie zichtbaar in een verrekijker.

Een tijdje geleden heb ik hem opgezocht met de Skywatcher 10cm f/5 en snel gevonden. Hij staat op een makkelijk plek en is behoorlijk helder. Met de 22mm LVW te zien als een heel klein pluisje tussen de sterren. De 13mm LVW maakte de hemelachtergrond net wat donkerder waardoor de komeet iets beter zichtbaar werd. Nog steeds klein, maar een leuk wattig bolletje. Vergelijkbaar met M13 door een verrekijker. Ik heb geen staartje gezien, maar dat komt misschien misschien omdat er een zwak sterretje vlak naast stond, waardoor de perifere vorm een beetje moeilijk te zien was.

Ik heb er een schetsje van gemaakt. Noord is rechtsboven, west is linksboven.

Meer informaie over deze komeet vind je HIER.