Categoriearchief: Zelfbouw

300mm f/4 VOLLTUBUS update

De afgelopen dagen heb ik in de avonduren weer gewerkt aan de dichte ombouw voor de 300mm Dobson. Omdat men tegenwoordig bij het Duitse TS losse buizen voor GSO telescopen verkopen, kon ik voor een prikkie aan de perfecte buis voor mijn telescoop komen. Omdat de Meade Lightbridge (waar ik de meeste onderdelen van verzameld heb) een GSO produkt is, zou alles prima moeten passen.

Omdat de GSO buis voor een f/5 telescoop bestemd is, moest hij wel eerst iets worden ingekort. Na een hoop berekeningen betreffende brandvlak, oculairpositie, de dikte van de spiegelcel etc. kwam ik op een lengte van 111,5 cm. De metalen buiswand was eenvoudig te zagen met een docoupeerzaag. Dat geeft trouwens wel een gigantische herrie; oordopjes kwamen goed van pas!

Lees verder →

Een “solid tube” ombouw voor de 300mm f/4 spiegelset

Ik heb besloten om voor mijn 300mm spiegelset 2 compleet nieuwe ombouwen te bouwen. Eentje wordt een ultralichte reisdobson voor op vakantie, de andere een compromisloze, solide, ouderwetse Dobson met een dichte buis. Zoiets is opgesteld in 1 minuut en kan in twee delen in de auto gelegd worden, zonder iets uit elkaar te hoeven draaien of heel voorzichtig te hoeven doen. Voor op vakantie is het belangrijk dat hij supercompact en superlicht wordt, en is opbouwtijd van iets minder belang. Ik ben met de dichte versie begonnen. De afgelopen maanden heb ik wat oude onderdelen van tweedehands telescopen bij elkaar gescharreld en de komende weken moet dit resulteren in een complete telescoop. Het eerste onderdeel is de hoofdspiegelcel. Hiervoor heb ik de spiegelcel van een oude Meade 12″ Lightbridge aangepast. Het oorspronkelijk ontwerp daarvan heeft een paar constructiefouten (tja, Meade hè?), en bovendien is mijn spiegel heel iets kleiner en veel dunner dan een originele Meade-spiegel. Ik heb de volgende dingen aangepast:

Lees verder →

Upgrade 130mm f/5 Skywatcher OTA

Sinds een tijdje heb ik een Skywatcher 130mm f/5 Newtontelescoopje voor widefield-waarnemingen, maar pas in Kollase ben ik echt verliefd geworden op dit kijkertje. Opmerkelijk goede optiek en een heerlijke “Melkwegzwieperd”. Toch had de kijker een paar nadelen:

-De focuser is slecht: helemaal van plastic, dus veel speling en zelfs helemaal strak afgesteld boog het plastic zelf door bij zware oculairen.
-De focuser is niet geschikt voor 2″ oculairen
-Het brandvlak van de kijker lag echt idioot ver buiten de buis, waardoor de focuser wel heel erg ver moest worden uitgeschoven om in focus te komen = nog meer doorbuigen en veel lichtverlies aan de rand van widefieldoculairen.
-Collimeren van de hoofdspiegel moest met kruiskopschroeven en inbusboutjes. Ook geen drukveren, maar rubberen O-ringen…
-De vangspiegel zat helemaal scheef op zijn houder geplakt met een soort dubbelzijdig tape.

Lees verder →

Houten transportkist voor de 70mm zonnekijker

De afgelopen 2 avonden heb ik een transportkist voor mijn 70mm h-alpha telescoop in elkaar getimmerd/gelijmd van 12mm en 5mm populierenmultiplex, een beetje naar Polarex-model. De telescoop rust op 2 dwarsplanken met uitzaagde halve cirkels, bekleed met vilt. De middelste dwarsplank draagt niet maar is meer voor de stevigheid van de kist. De bovenste- en onderste helft zijn even hoog zodat de opengeklapte kist helemaal vlak ligt en niet gaat kantelen/schommelen. Er is ruimte voor een verduisteringsdoek, tekenspulletjes en enkele oculairen (daar moet ik nog wel houdertjes voor maken). De kist is gebeitst met Gamma eigen merk “antiek grenen” op waterbasis, wat het dicht bij mijn Polarex kist komt. En het droogt lekker snel, zodat ik de kist dezelfde avond nog in elkaar kon zetten!

Lees verder →

70mm PST modificatie versie 2

WAARSCHUWING: het modificeren/ontmantelen/”opvoeren” van een  zonnetelescoop kan gevaarlijk zijn en is geheel voor eigen risico! Een verkeerde werkwijze kan ernstig oogletsel veroorzaken, dus zorg ervoor dat je 100% weet waar je aan begint. De eventuele fabrieksgarantie ben je bij openschroeven van je PST al sowieso kwijt, maar zorg er in ieder geval voor dat je je gezichtsvermogen behoudt!

Een tijdje geleden heb ik mijn Coronado PST al opgevoerd door simpelweg het 40mm objectief te vervangen voor in eerste instantie een 60mm objectief en later een 70mm objectief en een UV/IR blocking filter in de lichtweg. Dit was een enorme vooruitgang ten opzichte van de originele setup. Toch waren er nog verbeteringen mogelijk: de originele PST focusseerunit (de zwarte doos) maakt gebruik van een matig (astigmatisch) pentaprisma. Dit prisma verplaatsen = scherpstellen. Leuk idee, slecht uitgevoerd. Het prisma glijdt op een heel primitief railtje op een neer, wat de collimatie niet echt ten goede komt. Het werkt wel, maar het kan veel beter!
Daarnaast werd in mijn bouwwerk de buis van binnen een beetje warm. Niks gevaarlijks, want ter bescherming van het eltalon tegen de extra straling had ik een UV/IR filter in de lichtweg geplaatst. Toch ontstond er wat luchtturbulentie in de buis wat het beeld na een tijdje negatief begon te beïnvloeden. Eigenlijk zou de warmte al vóór het objectief tegegehouden moeten worden, maar een objectieffilter dat UV en IR tegenhoudt is DUUR! (€245 voor een 75mm filter).

Op dat objectieffilter en het focussysteem kom ik later nog terug. Voor deze modificatie moest namelijk eerst de complete PST worden ontleed. Voor de vorige mod was alleen het verwijderen van de objectiefbuis voldoende, maar nu moest echt alles uit elkaar. En dat is een zenuwslopende klus! Coronado verlijmd tegenwoordig ALLE onderdelen met een soort Locktite (waarschijnlijk om knutselaars te ontmoedigen). Om genoeg kracht op de verschillende onderdelen te zetten heb ik de behuizing in een bankschroef geplaatst en een bandsleutel gebruikt. Te beginnen met het etalon. Om grip te krijgen en de boel niet te slopen heb ik wel eerst de tuning ring verwijderd. De bandsleutel eromheen en proberen het etalon los te draaien. Eerst voorzichtig, steeds meer kracht zettend. Niks. Nog meer kracht. Niks. Met mijn volle gewicht aan de bandsleutel hangen. Niks. Een laatste ferme ruk met alle kracht die ik had: KRAK! BRIJZEL!

Lees verder →

Nieuw bouwprojectje: 114mm f/4,4 mini Dobson

Over minder dan 2 maanden vertrek ik voor de tweede keer naar waarneemwalhalla La Palma. Vorig jaar heb ik daar ook al genoten van de meest fantastische sterrenhemel die ik ooit gezien heb met mijn toenmalige 25cm kofferdobson. Voor de aankomende vakantie had ik al een 30cm f/4 kofferdobson gebouwd, maar het zou toch geweldig zijn als ik ook een klein kijkertje extra mee zou kunnen nemen voor de lage-vergrotingen-enorm-beeldveld-waarnemingen. Het idee voor een mini truss Dobson was geboren…

Daarvoor heb ik een kleine widefield Newton aangeschaft met een spiegeldiameter van 114mm en een brandpuntsafstand van 500mm. Daarmee zou ik met mijn laagst vergrotende oculair (22mm Vixen LVW) een vergroting van ongeveer 22x krijgen met een beeldveld van bijna 3 graden! De kijker was van zichzelf al niet zo groot maar de ruimte in mijn reiskoffer is beperkt. Dus heb ik het kleine kijkertje omgebouwd tot een soort babyversie van mijn grote Dobson. Alles past in elkaar in een te vervoeren kistje van 20cm x 21cm x 13cm. Die moet nog wel ergens tussen te proppen zijn!

Lees verder →

Coronado PST modificatie (van 40mm naar 60mm)

WAARSCHUWING: Verbouw je zonnekijker alleen als je 100% zeker weet wat je doet. Zo niet, bestaat er kans op serieus oogletsel! Dit verslag is puur bedoeld om te vertellen hoe ik mijn PST gemodificeerd heb, en is geen leidraad voor anderen. Knutselen aan zonnekijkers is geheel voor eigen risico!

Als sinds de aanschaf van mijn Coronado PST H-alpha zonnetelescoop speelde ik met de gedachte om hem uit elkaar te halen en de onderdelen te gebruiken in een grotere kijker waardoor hogere vergrotingen mogelijk zijn en meer detail zichtbaar wordt. Na veel verschillende artikelen op internet hierover te hebben gelezen en na intensief mailverkeer met iemand die meerdere van dit soort projecten heeft uitgevoerd durfde ik zelf ook in het diepe te springen en aan de slag te gaan. LET OP: onderstaande informatie geldt alleen voor de nieuwe types PST met blauwe objectiefcoating!!

Lees verder →

Vrije zondag: Starblast-montering nagemaakt

Geinspireerd door een topic op Astroforum (over wat nou de ideale beginnerskijker voor een kind zou zijn) ben ik vanmiddag de schuur in gedoken om met wat stukken resthout een kleine Dobson-montering a la de Orion Starblast te maken voor mijn twee kleinste kijkertjes.

Ik ben altijd al ontzettend gecharmeerd geweest van het simpele ontwerp van de Starblast. Super eenvoudig om te maken en ideaal om een klein kijkertje geschikt te maken om permanent in de auto (of in mijn geval de bus) te stallen voor snelle kijkjes onderweg, of om dodelijk saaie verjaardagen wat op te fleuren. Je zet ‘m zo op een tuintafel of het dak van je auto en je kan meteen waarnemen. Een middagje klussen en hij was klaar. Kosten €0,00 (al het materiaal had ik nog liggen). De hoogtelager is een schijf bekleed met ruwe raamfolie die draait over drie stukjes teflon die tegen de rechtopstaande plan gelijmd zijn. Met de vleugelmoer kun je de frictie afstellen. Het draaiplateau werkt volgens hetzelfde principe. Zoals mede waarnemer Eric ooit eens zei: nooit meer zonder telescoop de avonddienst in!

Nu alleen nog even schilderen…
Lees verder →

Ontwerp en bouw 300mm f/4 Kofferdobson (update 22 september 2010: KLAAR!)

Het is zover! De bouw van mijn toekomstige hoofdinstrument kan beginnen. De spiegels zijn nog niet gearriveerd, maar het ontwerp zit al grotendeels in mijn hoofd. Enkele dingen kan ik dus alvast gaan maken zodat de kijker hopelijk op tijd klaar is voor het waarneemweekend in Kollase (Noord-Duitsland) begin september.

Het eerste onderdeel is de hoofdspiegelcel. Volgens berekeningen zal dat een zespuntscel moeten worden. Voorheen maakte ik altijd driepuntscellen voor mijn Dobsons. Die zijn erg eenvoudig om te maken, maar omdat de 300mm spiegel erg dun is zijn zes steunpunten nodig om vervormingen tegen te gaan. Ik heb daarvoor een spiegelcel ontworpen die slechts 15mm dik wordt. Omdat het uiteindelijke te vervoeren kistje zo klein mogelijk moet blijven is iedere cm meegenomen. Ik heb er alvast een ruwe schets van gemaakt om te laten zien wat het idee is. Het wordt een houten cel van 13mm dik met in het midden een gat voor een ventilator. De randondersteuning zal bestaan uit drie metalen hoekijzers, aan de “onderzijde” 90 graden uit elkaar. De ondersteuning aan de achterzijde bestaat uit 3 wipjes waarvan de uiteinden r=0,6 vanuit het midden van de spiegel tegen de achterkant rusten. Zo zal de druk straks op ieder steunpunt exact gelijk zijn en het gewicht van de spiegel wordt gelijkmatig verdeeld.

Lees verder →

Zelfbouw: 254mm f/4,5 kofferdobson (UPDATE 20-7-’10: Klaar!)

Zoals jullie wellicht HIER al hebben gelezen, heb ik een tijdje geleden een Orion UK 30cm spiegel besteld voor mijn ultieme kijker; groot genoeg om bruikbaar te zijn als hoofdkijker in Nederland maar ook geschikt als reisdobson om mee te nemen in het vliegtuig. Dubbel feest dus!

Het betekent wel dat ik straks een 25cm over heb… De wachttijd voor de 30cm OO spiegel is lang (tot wel 3 maanden) en om het ontwerp wat ik voor die spiegel in mijn hoofd heb alvast in de praktijk te testen bouw ik nu een nieuwe ombouw rond mijn huidige 25cm spiegel. Zodra deze straks klaar is (en ok bevonden) ga ik hem verkopen (EDIT: inmiddels verkocht) en hopelijk kan ik dan direct aan mijn 30cm ombouw beginnen. Een soort van voorpret dus!

Vandaag heb ik de vangspiegelkooi gemaakt. Ik wilde wel een ronde kooi i.p.v. een zeshoekige, want dat vind ik toch wat mooier. Met buigzaam 3mm populieren multiplex gaat dat vrij eenvoudig. Hij is nog lang niet klaar (de spider moet er nog in, de trussbevestingingen moeten er nog op, schuren, schilderen etc.), maar het begint er al aardig op te lijken! De focuser is trouwens een 2″ Helical van TS.

Volg hieronder het complete bouwverslag (en alle updates)

Lees verder →