Categoriearchief: Schetsen

Eenzaam waarneemavondje: M13 vanuit Lochem

Gisteravond was ik gek genoeg de enige die zin had om naar de vaste waarneemstek bij Lochem te rijden. De avond ervoor stonden we er gezellig met met drie man, maar door de slechte transparantie en mist werd het niet laat. Gelukkig was het wel helder genoeg om mijn gepimpte volgplatform te testen. Dat was zo’n succes dat ik de volgende avond wel moest waarnemen! Dan maar in mijn eentje.

Het bleek een stuk transparanter te zijn dan zaterdag! Al vroeg werd de Melkweg zichtbaar en ruim voor het einde van de astronomische schemering was Messier 13 al een spektakel door de 280mm Dobson. Het was al jaren geleden dat ik deze gigantische bolhoop voor het laatst heb geschetst, niet in de laatste plaats omdat het zo’n enorm woud van sterretjes is. Eigenlijk zoveel dat het simpelweg niet 100% natuurgetrouw te schetsen is… Toch heb ik geprobeerd een zo gelijkend mogelijke indruk op papier te zetten.

Perseïden 2012: spektakel! (ASOD 15-08-’12)

Afgelopen nacht was weer het maximum van de jaarlijkse meteorenzwerm de Perseïden, een zeer rijke zwerm; altijd goed voor tientallen meteoren per uur. Vorig jaar was er helaas niet veel te zien vanwege het weer en storend Maanlicht, maar dit jaar waren de omstandigheden gunstiger: de Maan zou slechts een klein sikkeltje zijn, een er werd een heldere nacht voorspeld. Op naar de vaste waarneemstek nabij Lochem dus, gewapend met een ligstoel, een warme deken en tekenspulletjes. Ik reed samen met waarneemmaatje Steven, en bij aankomst bleek ook Bart al aanwezig te zijn. Rond die tijd verscheen er af en toe al een Perseïde, en dat zouden er later alleen maar meer moeten worden. De hemel was kraakhelder en we nestelden ons in de op het oosten gerichte ligstoelen. Ikzelf had een plank met daarop een vel papier bevestigd om de meteoren te tekenen. Thuis had ik al wat voorbereidingen getroffen door alvast een opzet voor sterrenhemel te tekenen. Ter plekke kon ik die aanvullen met zwakkere sterren, details op de horizon en natuurlijk de meteoren zelf. En dat feest barstte al snel los: het eerste half uur kon ik al vijf redelijk heldere exemplaren intekenen. Helaas kost dat intekenen wel wat tijd, waardoor het onmogelijk is om continu je blik op de hemel te houden. Aan het gegil van mijn buren te horen heb ik toch een paar mooie meteoren gemist! Lees verder →

Schets: Messier 24 – de Sagittarius Sterrenwolk (en een beetje M18)

Wat een fijn weekje was het! Ik heb drie nachten en één middag serieus kunnen waarnemen en ik heb vier tekeningen gemaakt. Gisternacht was de laatste heldere & maanloze nacht van deze maand, dus ook gisteren ben ik weer met een kijkertje op pad gegaan. Deze keer naar een verlaten weiland in de buurt van Lochem, met nog vier anderen. In een dolle bui besloot ik om op mijn oude brommertje naar de 30km verderop gelegen plek te rijden, met een klein kijkertje in een rugtas. Met het statief en een stoeltje onder de bagage-elastieken reed ik rond 22.00 uur naar Lochem om er iets meer dan drie kwartier later te arriveren. Waarneemmaatje Robbert was er al, en niet veel later kwamen Steven, Bart, en Tom aanrijden. Toen de Maan onder was bleek het vrij tranparant te zijn. Ik had een goedkoop klein 70mm Kijkshop-kijkertje op een fotostatief meegenomen, want ik wilde de grote sterrenwolk in het sterrenbeeld Sagittarius (Boogschutter) bij lage vergroting bekijken en schetsen. Een grotere kijker had trouwens ook niet gekund gezien mijn transportmiddel!  M24 is niet letterlijk een wolk van sterren, maar eigenlijk kijk je door een opening tussen donkere galactische stofwolken naar een stukje Melkweg in de buurt van diens kern. Een interessant gebied dus!

Lees verder →

Schets: Monsterlijk grote zonnevlam! (ASOD 12-11-’12)

Toen ik vanochtend nietsvermoedend een blik wierp door mijn zonnetelescoop viel ik bijna achterover van mijn krukje. Een gigantische zonnevlam was zichtbaar aan de noordoostrand van de Zon. Eén van de grootste die ik ooit heb gezien! Ik heb er natuurlijk direct een tekening van gemaakt met pastelpotloden op zwart papier. Dus iedereen die ook zo’n h-alpha telescoop heeft: kijken! Voor je het weet is hij weer weg…

Update 12 november: ASOD!

Lees verder →

Schets: Messier 17 en 18 in één beeldveld

En alweer een heldere nacht! Ondanks dat het nu pas heel laat donker wordt, ben ik opnieuw naar het waarneemstekje in Wilp gereden. En net als gisteren had ik de kleine 80mm refractor meegenomen voor een widefield-tekening. Het doel was Messier 17, oftewel de Zwaannevel in het sterrenbeeld Boogschutter. Deze nevel is wat zwakker en kleiner dan de grote Lagunenevel die ik de dag ervoor heb getekend, maar gelukkig komt de Zwaannevel wat hoger boven de horizon. Zelfs door de kleine refractor was het vormpje van de zwaan goed te zien, hoewel op zijn kop. Het Ultrablock filter hielp om het contrast met de hemelachtergrond wat te vergroten, maar het was niet zo’n enorm effect als bij de Lagunenevel gisteren. Ook leuk: in hetzelfde beeldveld van de 13mm LVW was aan de zuidkant nog een object te zien: de open sterrenhoop Messier 18. Dat gaf zo’n mooi plaatje dat ik besloot om de vergroting laag te houden en beide objecten in één keer te tekenen. De methode was hetzelfde als gisteren: de sterretjes met een zwarte fineliner en de neveligheid met een hard (stomp) potlood. West = rechts, noord is boven.

Lees verder →

Schets: M8 – de Lagunenevel (ASOD 27-07-’12)

De Lagunenevel in het sterrenbeeld Boogschutter is een enorme emissienevel die een cluster van jonge sterren (M8) omringd. Het is een groot stervormingsgebied vergelijkbaar met de Grote Orionnevel. De nevel staat in het mooiste hemelgebied dat vanuit Nederland zichtbaar is, maar door een ongelukkig toeval is dit gebied maar kort en lastig te bekijken. Het sterrenbeeld Boogschutter komt in Neder;and maar nauwelijks boven de zuidelijke horizon, waardoor objecten daarin altijd laag in de lichtvervuiling en in de trillende atmosfeer blijven hangen. Daarbij is het ook nog eens zo dat het sterrenbeeld alleen midden in de zomer zichtbaar is, dus tijdens zeer korte nachten waarin het bovendien een beetje blijft schemeren. Het beste moment om de Lagunenevel te bekijken is eind juli; de nachten worden langzaam weer wat donkerder en de nevel staat rond het midden van de nacht op zijn hoogst in het zuiden. “Hoog” is hierbij nogal relatief: maximaal 14 graden. Lees verder →

Dubbele schets: zonnetje in het rood en in het wit

Een topic van JoostJohan op Astroforum met zijn prachtige schets van een flinke protuberans joeg mij vanochtend naar buiten. En inderdaad: door de 70mm h-alpha kijker was een knoepert van een vlam te zien! Hij deed me denken aan een spuitfontein van een walvis: hoge druk recht omhoog en door zijwind wegwaaiend. Prachtig! Maar het dappere dunne sliertje dat precies tegen de wind in naar een andere hoefijzervormige protuberans getrokken werd was eigenlijk nog het mooist. Ik heb er een tekening van gemaakt met pastelpotloodjes op zwart papier.

Maar ook in gewoon wit licht was het een feest. Zonnevlek 11515 was de mooiste van drie prominente groepen. Bij vlagen van goede seeing waren de lijntjes in de penumbra prachtig te zien! Ook dit beeld riep: “Schets mij!” Dus snel naar binnen voor een vel wit papier en een grijs potloodje en tekenen maar!

Wat erg hielp bij het ontspannen kijken naar de Zon was mijn nieuwe hulpmiddeltje: een grote ronde schijf om het oculair heen met zwart papier erop geplakt. Zo hoef je niet te knijpen met één oog (je kan gewoon beide ogen open houden omdat het niet-waarneemoog alleen de zwarte schijf ziet). Niet zo superefficiënt als een zwarte doek over je hoofd, maar het werkt erg goed en het is vooral een stuk comfortabeler als je aan het tekenen bent:   Lees verder →

Saturnus, Titan en regendruppels (ASOD 14-5-’12, Zenit jul/aug ’12)

De planeet Saturnus komt dit jaar helaas niet zo ver boven de horizon. Op het gunstigste moment klimt hij tot een hoogte van slechts 30 graden in het zuiden. Dat betekent dat vanuit mijn achtertuintje gezien de planeet maar net boven de dakrand uit komt en daarna al vrij snel weer achter een bomenrij verdwijnt. Daarom heb ik Saturnus deze periode bijna niet waargenomen, maar gisteren kreeg ik toch zin om een tekening te maken door de 75mm Polarex. Mijn plan was om zoveel mogelijk van de maantjes die om de planeet draaien vast te leggen, maar daar is het toch niet helemaal van gekomen…

Saturnus stond al vrij snel op papier (alhoewel het toch behoorlijk tegenviel om een goede ellips voor de ringen te tekenen). De Cassinischeiding was zeer duidelijk te zien! Ondanks de lage stand staan de ringen dit jaar wat meer open gekanteld dan vorig jaar, en dat scheelt blijkbaar aanzienlijk. Titan, de helderste maan was erg goed te zien te noordwesten van de planeet. Maar net toen ik wilde speuren naar de zwakkere maantjes hoorde ik was geruis in de struiken verderop… En toen een paar dikke druppels op mijn hoofd. Regen! Ik had de wolken totaal niet aan zien komen vanwege het aandachtige getuur door de telescoop! In een reflex hield ik direct mijn hand boven de tekening, want één druppel op het pastel zou alles vernielen en vluchtte de schuur in. Direct daarna heb ik de kijker naar binnen getild: niks aan de hand. Het is dus noodgedwongen bij één maantje gebleven: Titan. Volgende keer beter, maar ik ben al lang blij dat de onverwachte regenbui geen uur lang tekenwerk heeft vernield! De tekening (pastelpotloden op zwart papier) is gemaakt tussen 23.30 en 00.30 uur, bij een vergroting van 200x (6mm Ortho). De kleuren zijn niet helemaal goed, in werkelijkheid was de planeet wat geler van kleur. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Schets: Nieuwe grote zonnevlek!

Sinds eergisteren is er na een lange periode van relatieve rust weer een nieuwe grote zonnevlek tevoorschijn gekomen op de zon. Op verschillende sites was dit al gemeld, maar pas vandaag klaarde het boven Deventer een beetje op zodat ik hem eindelijk met eigen ogen kon bekijken. Deze keer eens niet met de h-alpha telescoop, maar met de 60mm Polarex voorzien van een eenvoudig witlicht-filter vóór het objectief. De zonnevlek blijkt echt een joekel te zijn, hoog vergroten was niet nodig. Ik heb de tekening gemaakt bij een vergroting van 72x (12,5mm Ortho) met grijs potlood op wit papier. Ik moest snel schetsen, want de middagpauze was kort! Ik heb alleen het zonnevlekkengebied getekend, de rest (de gele zonneschijf, de zwarte achtergrond) heb ik achteraf met Photoshop in elkaar geknutseld. De tekening is gemaakt tussen 12.00 uur en 12.15 uur.

Klik op “Lees verder” voor een foto van de opstelling van vanmiddag. Lees verder →

Schets: protuberans door de 90mm zonnekijker

Een prachtige week voor zonnewaarnemers! Al vanaf maandag schijnt de zon overdag volop. Dit is dus al de derde dag op rij dat de kijker tijdens de middagpauze in de tuin staat opgesteld. Na het verdwijnen van AR1429 vorige week is het echter erg rustig op de zon. Er waren de afgelopen dagen vrijwel geen noemenswaardige actieve gebieden zichtbaar. Dat is jammer, maar toch is er aan de oostrand van de zon iets moois te zien: een redelijk grote protuberans die het al enkele dagen volhoudt. Ik heb er tussen 13:00 uur en 13:20 uur een tekening van gemaakt (klik op de afbeelding voor de grote versie). Hoewel er absoluut beweging zichtbaar was in de vlam bleef de algehele vorm gedurende die 20 minuten vrij constant, wat het tekenen een stuk aangenamer maakte dan bij de kolkende massa van AR1429 een paar dagen geleden.

Lees verder →